Norma logosu Norma

Norma › Rehber

Mevzuat rehberi

Mevzuat ve içtihat çalışırken sık karşılaşılan kavramları ve pratik soruları, örnekleriyle birlikte anlatıyoruz. Her yazı tek bir soruya odaklanır ve cevabı uygulamada ne işe yaradığıyla birlikte verir.

Bu bölümdeki yazılar ürün tanıtımı değil, konu anlatımıdır. Amaç, mevzuatla çalışan birinin günlük işinde takıldığı noktaları açık biçimde cevaplamak.

Kavramlar

Mevzuat nedir? Türleri, kaynakları ve yürürlük kavramı — Hangi belge türleri mevzuat sayılır, kararname ile karar neden karıştırılır, artık çıkarılamayan ama hâlâ yürürlükte olan türler hangileridir.

Mülga nedir? Mülga madde, mülga hüküm ve ilga farkı — Bir hükmün yürürlükten kalkmış olması ne anlama gelir, mülga madde ile değişik madde neden aynı şey değildir ve bir maddenin hangi düzenlemeyle kaldırıldığı nasıl bulunur.

Mevzuat hiyerarşisi: hangi norm hangisini bağlar — Anayasa'dan genelgeye normların sırası, çatışma hâlinde hangi hükmün uygulanacağı ve piramit resminin iki istisnası.

Resmî Gazete nedir? Bölümleri, mükerrer sayı ve nasıl okunur — Gazetenin dayanağı, bir sayının dört bölümü, sayı numarası, yayım ile yürürlük farkı ve bir sayıyı beş adımda okumak.

Legaltech nedir? Hukuk teknolojilerinin türleri ve seçim ölçütleri — Legaltech, lawtech ve regtech farkı, yedi araç türü, Türkiye'deki altyapı ve bir araç seçerken sorulacak altı soru.

Nasıl yapılır

Resmî Gazete takibi: her gün ne yayımlanır, bir takip uygulaması ne yapar? — Günlük sayının yapısı, mükerrer sayılar, değişikliği ilgili mevzuata bağlamak, kelime izleme, günlük özet ve takip uygulamasında nelere bakılır.

Mevzuat takip programı nedir? Ne işe yarar, nasıl kullanılır? — Programın dört işi, ücretsiz kaynaklardan farkı, seçerken altı özellik ve bir sabahın kullanım akışı.

Mevzuat nasıl takip edilir? Beş yöntem ve her birinin zayıf noktası — Resmî Gazete, Mevzuat Bilgi Sistemi, TBMM, kurum duyuruları ve otomatik bildirim; hangisinin neyi kaçırdığı.

Madde geçmişi nasıl öğrenilir? Bir maddenin eski haline ulaşmak — Değişiklik dipnotlarını okumak, değişikliği yapan kanunu izlemek ve olay tarihinde yürürlükte olan metni belirlemek.

Yargı kararları ve idari görüşler

İçtihat nedir? Emsal karar, içtihadı birleştirme ve karar arama — Hangi karar bağlar, hangisi yalnızca yol gösterir; esas ve karar numarası nasıl okunur, Yargıtay, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi kararları nereden aranır.

Özelge nedir? Vergi idaresinin yazılı görüşü ve hukuki etkisi — Özelgeyi kim verir, mükellefi neye karşı korur, sirkülerden farkı ne ve görüş değişirse ne olur.

Uygulamada

Mevzuat uyum yazılımı nasıl seçilir? Sekiz ölçüt ve bir pilot planı — Kaynak ve güncellik, değişiklikten sorumluya zincir, görev ve kanıt, roller, rapor, veri, fiyat, geçiş.

Mevzuata uyum nedir? Yükümlülükleri bulmak, atamak ve kanıtlamak — Bir kurumu bağlayan kurallar nasıl belirlenir, bir madde nasıl işe çevrilir; sorumlu, termin ve kanıt nasıl yönetilir.

ISO 9001, 14001 ve 45001'de yasal şartlar listesi nasıl hazırlanır? — Standartların istediği, listenin sütunları, altı kuruluş adımı, güncelleme düzeni ve denetimde en sık çıkan beş bulgu.

İSG mevzuat listesi: işyerlerinin en sık karşılaştığı 20 düzenleme — 6331 sayılı Kanun, on yedi yönetmelik ve iki tebliğ; her birinin ne istediği, sektöre göre eklenenler ve OSGB'ler için çok işyerli düzen.

Çevre mevzuatı listesi: tesislerin en sık karşılaştığı 18 düzenleme — Çevre Kanunu, İklim Kanunu ve on altı yönetmelik; her birinin ne istediği, faaliyete göre eklenenler ve çevre danışmanları için çok tesisli düzen.

Üretim tesisi mevzuat listesi: fabrikaların karşılaştığı 12 temel düzenleme — Ruhsat, iş ve sosyal güvenlik, İSG, çevre, ürün güvenliği ve kişisel veri; sektöre göre eklenenler ve OSB yönetimleri için ortak başlangıç.

E-ticaret mevzuat listesi: çevrim içi satış yapanların karşılaştığı 14 düzenleme — Elektronik ticaret, tüketici, garanti, ürün güvenliği ve kişisel veri; ürüne göre eklenenler ve pazaryerinde satış yapanlar için notlar.

Gıda mevzuatı listesi: gıda işletmelerinin karşılaştığı 13 temel düzenleme — 5996 sayılı Kanun, kayıt ve onay, hijyen, resmî kontrol ve Türk Gıda Kodeksi yönetmelikleri; ürüne göre eklenenler ve gıda danışmanları için çok işletmeli düzen.

MASAK mevzuatı listesi: yükümlülerin izlediği 9 temel düzenleme — Yükümlüler kimlerdir, temel yükümlülükler nelerdir; 5549, 6415 ve 7262 sayılı kanunlar, tedbirler ve uyum programı yönetmelikleri, genel tebliğler ve sektöre göre eklenenler.

Türk Gıda Kodeksi listesi: yürürlükteki 98 yönetmelik ve tebliğ — 18 yönetmelik ve 80 tebliğ ürün ailesine göre; tebliğ numarası, Resmî Gazete tarihi ve sayısı; yatay ve dikey kodeks; 2026'da yenisi yayımlanan düzenlemelerin geçiş tarihleri.

Ürün güvenliği mevzuat listesi: kalite yönetiminde izlenen 11 düzenleme — Ürün güvenliği, “CE” işareti, tüketiciye sunulan mal, ölçü ve sicil; ürüne göre eklenen teknik düzenlemeler ve ISO 9001 ile ilişkisi.

Bilgi güvenliği mevzuat listesi: bilgi güvenliği yönetiminde izlenen 15 düzenleme — Kişisel veri, siber güvenlik, internet, elektronik imza ve bilişim suçları; sektöre göre eklenenler ve ISO/IEC 27001 ile ilişkisi.

Yapay zekâ ile hukuki araştırma: cevabı doğrulamanın yolu — Uydurma kaynak, yürürlükten kalkmış hüküm ve yanlış tarih riskleri; bir cevabı kullanmadan önce beş doğrulama adımı.

Mevzuat için yapay zekâ: genel asistan neden yetmez, neye bakmalı? — Güncellik, mülga, kaynak gösterme, içtihat, gizlilik ve kota; seçerken sorulacak on soru.

Claude'a Norma nasıl bağlanır? MCP bağlayıcısı adım adım — Ön koşullar, kurulum adımları, kullanım hakkının sayılması, verinin nerede kaldığı ve sık karşılaşılan hatalar.

Bu yazılar neden var

Mevzuatla çalışırken karşılaşılan soruların çoğu, bir kavramın tam olarak ne anlama geldiğini bilmekle çözülür. “Mülga” ibaresini gören biri, o hükmün bugün hiç uygulanmadığını sanabilir; oysa kaldırılma tarihinden önceki olaylar bakımından hâlâ geçerlidir. Bir maddenin “değişik” olması ile “mülga” olması arasındaki fark da aynı sınıftandır: ikisi de metinde tek kelimeyle geçer, ama sonuçları birbirinin tersidir.

Bu yazılar o kavramları, kaynaklarıyla ve uygulamadaki karşılıklarıyla birlikte anlatıyor. Her biri tek bir soruya odaklanıyor ve cevabı “ne demek” ile bırakmıyor: o bilgiyle ne yapılacağını da gösteriyor.

Sık sorulan sorular

Bu yazılar kimin için?

Mevzuatla düzenli çalışan herkes için: avukat, mali müşavir, uyum sorumlusu ve hukuk öğrencisi. Ön bilgi gerektirmeden okunacak biçimde yazılıyor.

Yazılar güncel tutuluyor mu?

Evet. Mevzuat değiştiğinde ilgili yazı da gözden geçirilir; her yazının dayandığı kaynaklar metin içinde belirtilir.

Norma'yı denemek ister misiniz?

Kurulum yok, kayıt gerekmez. Sorunuzu yazın, Norma kaynağıyla cevaplasın.

Ücretsiz deneyin