Norma › Rehber › İSG mevzuat listesi: takip edilecek 20 düzenleme
İSG mevzuat listesi: işyerlerinin en sık karşılaştığı 20 düzenleme
Çoğu işyerinin karşısına çıkan iş sağlığı ve güvenliği mevzuatı tek listede: bir kanun, on yedi yönetmelik ve iki tebliğ. Her satırda düzenlemenin ne istediği bir cümleyle yazılıdır. Bu bir başlangıç listesidir; tehlikeye ve sektöre özgü düzenlemeler ayrıca eklenir.
İş sağlığı ve güvenliğinde “hangi mevzuata tabiyiz?” sorusunun cevabı tek bir kanunla bitmez. 6331 sayılı Kanun çerçeveyi çizer; günlük işi belirleyen ayrıntılar yönetmelik ve tebliğlerdedir: risk değerlendirmesi nasıl yapılır, hangi eğitim kime verilir, hangi ölçüm kime yaptırılır.
Aşağıdaki liste, bir işyerinin yasal şartlar listesini kurarken ilk yazdığı satırları toplar. İş güvenliği uzmanları, işyeri hekimleri ve ortak sağlık ve güvenlik birimleri (OSGB) için bir kontrol noktasıdır: hizmet verdiğiniz işyerinin listesinde bu yirmi satır var mı, güncel mi?
Liste neyi kapsar, neyi kapsamaz?
Listede, faaliyet konusu ne olursa olsun çoğu işyerinde karşılığı bulunan düzenlemeler var. Seçim ölçütü şu: düzenleme tek bir sektöre değil, işyerinin kendisine bağlı bir yükümlülük getiriyor mu? Risk değerlendirmesi, eğitim, acil durum planı ve ilkyardım bu türdendir.
Yalnız belirli işlerde uygulanan yönetmelikler listede yok: yapı işleri, maden işyerleri, asbestle çalışma, patlayıcı ortamlar gibi. Onlar yazının sonundaki ek listede duruyor. Bir işyerinin gerçek listesi, bu yirmi satıra kendi tehlikelerinin eklenmesiyle oluşur.
Bu liste bir başlangıç noktasıdır, hukuki görüş değildir. Hangi hükmün işyerinize uygulandığı tehlike sınıfınıza, çalışan sayınıza ve yaptığınız işe göre değişir.
Her satırda düzenlemenin adı, Resmî Gazete tarihi ve sayısı ile ne istediği yazılı. Tarih, düzenlemenin ilk yayımlandığı günü gösterir; sonradan yapılan değişiklikler ayrıca izlenir. Güncel metin ve maddelerin önceki hâlleri için Mevzuat sayfasına bakın.
Temel çerçeve: dört düzenleme
Diğer bütün yükümlülüklerin dayandığı dört metin:
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Resmî Gazete 30.06.2012, sayı 28339). Temel kanun: işverenin ve çalışanın iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerini belirler.
- İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (Resmî Gazete 29.12.2012, sayı 28512). İşyerinde yapılacak risk değerlendirmesinin usul ve esaslarını düzenler.
- İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği (Resmî Gazete 29.12.2012, sayı 28512). İşyeri sağlık ve güvenlik birimlerinin kuruluşunu ve ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alınmasını düzenler.
- İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği (Resmî Gazete 26.12.2012, sayı 28509). İşyerinin tehlike sınıfını belirler; birçok yükümlülüğün kapsamı bu sınıfa göre değişir.
Tehlike sınıfı, listenin geri kalanını okurken sürekli başvurulan bilgidir. İşyeri az tehlikeli, tehlikeli ya da çok tehlikeli sınıfta olabilir; birçok yükümlülüğün kapsamı ve sıklığı buna göre değişir. Sınıf, işyerinde yapılan asıl işe göre tebliğin ekindeki listeden belirlenir.
Örgütlenme ve çalışan katılımı
İşyerinde kimin hangi rolde olacağını düzenleyen iki metin:
- İş Sağlığı ve Güvenliği Kurulları Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 18.01.2013, sayı 28532). Hangi işyerlerinde kurul kurulacağını ve kurulun nasıl çalışacağını düzenler.
- İş Sağlığı ve Güvenliği ile İlgili Çalışan Temsilcisinin Nitelikleri ve Seçilme Usul ve Esaslarına İlişkin Tebliğ (Resmî Gazete 29.08.2013, sayı 28750). Çalışan temsilcisinin niteliklerini ve nasıl seçileceğini düzenler.
Kurul ve temsilci, risk değerlendirmesinin ve eğitim planının işyerinde sahibi olan yapılardır. Listenizde bu iki satırın yanına kurul kararlarının ve temsilci seçiminin kaydını kanıt olarak yazın.
Eğitim
Eğitim yükümlülüğü iki ayrı metinden doğar; biri bütün çalışanları, öbürü yalnız tehlikeli ve çok tehlikeli işleri kapsar:
- Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 02.04.2026, sayı 33212). Çalışanlara verilecek iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin usul ve esaslarını düzenler.
- Tehlikeli ve Çok Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşlerde Çalıştırılacakların Mesleki Eğitimlerine Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 13.07.2013, sayı 28706). Tehlikeli ve çok tehlikeli işlerde çalışacakların mesleki eğitim şartını düzenler.
Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerine ilişkin yönetmelik 2 Nisan 2026'da aynı adla yeniden yayımlandı. Önceki yönetmelik döneminde verilen eğitimlerin nasıl geçerli sayılacağını yeni metnin geçici maddesi düzenliyor.
Acil durum, ilkyardım ve yangın
Üç düzenleme aynı soruyu farklı yönlerden cevaplar: beklenmeyen bir olayda kim, ne yapacak?
- İşyerlerinde Acil Durumlar Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 18.06.2013, sayı 28681). Acil durum planının hazırlanmasını ve bu konuda görevlendirilecek çalışanları düzenler.
- İlkyardım Yönetmeliği (Resmî Gazete 29.07.2015, sayı 29429). Kurumlarda personel sayısına göre ilkyardımcı bulundurulmasını ve ilkyardım eğitimini düzenler.
- Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 19.12.2007, sayı 26735). Yapı, bina, tesis ve işletmelerde yangına karşı alınacak önlemleri düzenler.
Bu üçü farklı kurumların düzenlemesidir ve farklı zamanlarda değişir; listede ayrı satırlar olarak izlenmeleri bu yüzden önemlidir.
İşyeri ortamı ve ekipman
Binanın, makinenin ve koruyucu donanımın taşıması gereken asgari şartlar:
- İşyeri Bina ve Eklentilerinde Alınacak Sağlık ve Güvenlik Önlemlerine İlişkin Yönetmelik (Resmî Gazete 17.07.2013, sayı 28710). İşyeri bina ve eklentilerinde bulunması gereken asgari sağlık ve güvenlik şartlarını düzenler.
- İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği (Resmî Gazete 25.04.2013, sayı 28628). İş ekipmanlarının kullanımında uyulacak asgari sağlık ve güvenlik şartlarını belirler.
- Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 02.07.2013, sayı 28695). Kişisel koruyucu donanımın özelliklerini, teminini ve kullanımını düzenler.
- Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği (Resmî Gazete 11.09.2013, sayı 28762). İşyerinde kullanılacak sağlık ve güvenlik işaretlerini düzenler.
Bu satırların kanıtı çoğu zaman bir kayıttır: periyodik kontrol raporu, donanım teslim tutanağı, işaretleme planı.
Ölçüm ve maruziyet
Son grup, çalışanın maruz kaldığı etkenlerle ilgilidir. İlki ölçümün kendisini, diğerleri tek tek etkenleri düzenler:
- İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 27.01.2023, sayı 32086). İşverenin iş hijyeni ölçüm, test ve analiz yükümlülüklerini ve bunları yapacak laboratuvarları düzenler.
- Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 12.08.2013, sayı 28733). Kimyasal maddelerden doğan risklere karşı çalışanların korunması için asgari şartları belirler.
- Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 28.07.2013, sayı 28721). Çalışanların gürültüden doğan risklerden korunması için asgari gereklilikleri belirler.
- Elle Taşıma İşleri Yönetmeliği (Resmî Gazete 24.07.2013, sayı 28717). Elle taşıma işlerinden doğan risklere karşı alınacak önlemleri düzenler.
- Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 16.04.2013, sayı 28620). Ekranlı araçlarla çalışmada alınacak sağlık ve güvenlik önlemlerini düzenler.
Gürültü, kimyasal madde ya da elle taşıma işyerinizde yoksa ilgili satır listenize girmez; varsa ölçüm sonucu o satırın kanıtıdır.
Tehlikeye ve sektöre göre eklenenler
Aşağıdaki yönetmelikler yalnız ilgili iş ya da tehlike işyerinizde varsa uygulanır. Hangilerinin listenize gireceğini risk değerlendirmeniz gösterir.
- Yapı İşlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği: inşaat ve yapı işleri.
- Maden İşyerlerinde İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetmeliği: maden arama, çıkarma ve hazırlama işleri.
- Asbestle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: asbest sökümü ve asbestli malzemeyle temas eden işler.
- Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik: yanıcı gaz, buhar ya da tozun patlayıcı ortam oluşturabildiği yerler.
- Çalışanların Titreşimle İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik: el ve kol ya da bütün vücut titreşimine maruz kalınan işler.
- Tozla Mücadele Yönetmeliği: toz oluşan işler.
- Kanserojen veya Mutajen Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik: bu maddelerin kullanıldığı ya da ortaya çıktığı işler.
- Biyolojik Etkenlere Maruziyet Risklerinin Önlenmesi Hakkında Yönetmelik: sağlık hizmetleri, laboratuvar ve atık işleri gibi biyolojik etkenle karşılaşılan işler.
- Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik: belirli miktarın üzerinde tehlikeli madde bulunduran kuruluşlar.
Liste nasıl güncel tutulur?
Bu yirmi düzenlemenin çoğu 2012 ve 2013'te yayımlandı, ama liste durağan değildir. Eğitim yönetmeliği 2026'da, iş hijyeni ölçümlerini düzenleyen yönetmelik 2023'te yeniden yayımlandı. Listeyi iki olay eskitir: listedeki bir düzenlemenin değişmesi ve listede olmayan yeni bir düzenlemenin yayımlanması. İlki belge takibiyle, ikincisi kelime izlemeyle yakalanır.

Yöntemlerin her birinin zayıf noktası mevzuat nasıl takip edilir yazısında; listenin sütunları ve denetimde en sık çıkan bulgular ISO yasal şartlar listesi nasıl hazırlanır yazısında.
OSGB'ler ve İSG uzmanları için: birden çok işyerinde aynı liste
Bir OSGB ya da bağımsız çalışan bir iş güvenliği uzmanı aynı soruyu onlarca işyeri için cevaplar: bu işyerinin listesi güncel mi? Listeyi her işyeri için ayrı bir tablo dosyasında tutmak iki sorun doğurur. Bir yönetmelik değiştiğinde her dosyanın tek tek açılması gerekir; hangi işyerinde hangi satırın ne zaman güncellendiğini sonradan göstermek de zorlaşır.
Daha sağlam düzen üç adımdır:
- Ortak çekirdeği sabitleyin. Yukarıdaki yirmi satır çoğu işyerinde aynıdır; onu bir kez kurun.
- İşyerine özgü satırları ekleyin. Tehlike sınıfına ve yapılan işe göre ek listeden seçin; neden eklediğinizi not edin.
- Değişikliği tek yerden izleyin. Bir düzenleme değiştiğinde hangi işyerlerini etkilediğini görün; her biri için görevi ve sorumluyu belirleyin.

Müşterilerinize bu düzeni önermek ya da birlikte çalışmak isterseniz bize yazın; nasıl bir iş birliği kurabileceğimizi konuşalım.
ISO 45001 ile ilişkisi
ISO 45001 kullanan işyerlerinde bu liste, standardın 6.1.3 maddesinin istediği kaydın mevzuat bölümünü oluşturur. Standart ayrıca kurumun kendi isteğiyle üstlendiği şartları da sorar: müşteri şartnameleri, toplu iş sözleşmesi ve gönüllü taahhütler bu listede yoktur, kurum kendisi ekler.
Bu sayfada ISO 45001 standardının metni yer almaz. Standart telif hakkıyla korunur ve Türk Standardları Enstitüsü'nden edinilir. Buradaki liste, standardın izlenmesini istediği Türk mevzuatını gösterir.
Sık sorulan sorular
İSG mevzuat listesi her işyeri için aynı mıdır?
Hayır. Bu sayfadaki yirmi düzenleme çoğu işyerinde ortaktır; geri kalanı tehlike sınıfına, çalışan sayısına ve yapılan işe göre değişir. Yapı, maden ya da kimya gibi alanlarda listeye sektöre özgü yönetmelikler eklenir.
Az tehlikeli bir işyeri bu listenin tamamına tabi midir?
Hayır. Örneğin mesleki eğitim yönetmeliği yalnız tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işleri kapsar; gürültü ya da kimyasal madde yönetmelikleri o risk işyerinde varsa uygulanır. Hangi hükmün uygulandığına işveren, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimiyle birlikte karar verir.
Bu liste ISO 45001 belgelendirmesi için yeterli mi?
Tek başına hayır. Standart, işyerine uygulanan bütün yasal şartların ve kurumun üstlendiği diğer şartların belirlenmesini ister. Bu liste ortak çekirdeği verir; işyerine özgü düzenlemeleri ve diğer şartları siz eklersiniz.
ISO 45001 standardının metni Norma'da var mı?
Hayır. Standart metinleri telif hakkıyla korunur; Norma'da ve bu sayfada yer almaz. Norma, standardın izlenmesini istediği mevzuatı takip eder.
Liste ne sıklıkla değişir?
Düzenli bir takvimi yoktur. Listedeki yönetmeliklerden biri 2023'te, biri 2026'da yeniden yayımlandı; madde değişiklikleri de olur. Bu yüzden yalnız dönemsel gözden geçirme yetmez, günlük takip gerekir.
Bir OSGB birden çok müşterisinin listesini nasıl yönetir?
Her işyeri kendi hesabında çalışır. Müşteriniz sizi hesabına davet eder; aynı e-posta adresiyle birden çok firmada çalışır ve firmalar arasında geçiş yaparsınız. Bir işyerinin verisini başka bir işyeri görmez.
Listeyi Norma'ya nasıl alırım?
Uyum paketinde, firmanızın klasör ekranındaki “Başlangıç listesinden ekle” düğmesiyle. Liste seçilir ve yirmi düzenleme takibe girer; sonradan düzenleme ekleyip çıkarabilirsiniz.
Diğer modüller
Norma'yı denemek ister misiniz?
Kurulum yok, kayıt gerekmez. Sorunuzu yazın, Norma kaynağıyla cevaplasın.
Ücretsiz deneyin