Norma logosu Norma

Norma › Rehber › Üretim tesisi mevzuat listesi: 12 temel düzenleme

Üretim tesisi mevzuat listesi: fabrikaların karşılaştığı 12 temel düzenleme

Bir üretim tesisinin karşısına çıkan temel mevzuat tek listede: yedi kanun ve beş yönetmelik. Her satırda düzenlemenin ne istediği bir cümleyle yazılıdır. Bu bir başlangıç listesidir; sektöre ve ürüne özgü düzenlemeler ayrıca eklenir.

Bir fabrikayı ilgilendiren mevzuat tek bir alanda toplanmaz. Ruhsat belediyeyle ya da bölge yönetimiyle, çalışanlar iş ve sosyal güvenlik hukukuyla, baca ve atık çevre mevzuatıyla, üretilen mal ürün güvenliğiyle ilgilidir. Her alanın kendi kanunu, yönetmeliği ve denetleyen kurumu vardır.

Aşağıdaki liste bu alanların her birinden en temel satırları toplar. Tesis müdürleri, kalite ve uyum sorumluları için bir başlangıç noktasıdır: listenizde bu on iki satır var mı, her birinin sorumlusu belli mi?

Liste neyi kapsar, neyi kapsamaz?

Listede, ne ürettiğinden bağımsız olarak hemen her üretim tesisinde karşılığı bulunan düzenlemeler var. Amaç derinlik değil genişliktir: bir tesisin hangi alanlarda yükümlülük taşıdığını tek bakışta göstermek.

Her alanın ayrıntısı bu listede yok. İş sağlığı ve güvenliğinde burada üç satır var; aynı alanın yirmi satırlık listesi ayrı bir yazıdadır. Çevre için de durum aynıdır. Vergi mevzuatı ile gıda, kimya ya da makine gibi sektörlere özgü düzenlemeler de listenin dışındadır; sektöre özgü olanların bir bölümü yazının sonundaki ek listede duruyor.

Bu liste bir başlangıç noktasıdır, hukuki görüş değildir. Hangi hükmün tesisinize uygulandığı ne ürettiğinize, kaç kişi çalıştırdığınıza ve tesisin nerede kurulu olduğuna göre değişir.

Her satırda düzenlemenin adı, Resmî Gazete tarihi ve sayısı ile ne istediği yazılı. Tarih, düzenlemenin ilk yayımlandığı günü gösterir; sonradan yapılan değişiklikler ayrıca izlenir. Güncel metin ve maddelerin önceki hâlleri için Mevzuat sayfasına bakın.

Kuruluş, sicil ve ruhsat

Tesisin faaliyete geçebilmesi için gereken iki kayıt:

  1. 6948 sayılı Sanayi Sicili Kanunu (Resmî Gazete 24.04.1957, sayı 9593). Sanayi işletmesinin sanayi siciline kaydını düzenler.
  2. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik (Resmî Gazete 10.08.2005, sayı 25902). İşyeri açma ve çalışma ruhsatının alınmasına ilişkin kuralları düzenler.

Bu iki satırın kanıtı belgenin kendisidir: sanayi sicil belgesi ile işyeri açma ve çalışma ruhsatı. Kapasite, faaliyet konusu ya da adres değiştiğinde bu belgelerin güncellenmesi gerekip gerekmediğini listenizde not edin.

Çalışanlar: iş ve sosyal güvenlik

Çalışan ile işveren arasındaki ilişkiyi ve sigorta yükümlülüklerini belirleyen iki kanun:

  1. 4857 sayılı İş Kanunu (Resmî Gazete 10.06.2003, sayı 25134). İşveren ile işçinin çalışma şartlarına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenleyen temel kanun.
  2. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (Resmî Gazete 16.06.2006, sayı 26200). Sigortalı bildirimi, prim ve iş kazası bildirimine ilişkin temel kanun.

Bu iki kanunun tarihi eskidir, ama maddeleri sonradan çıkan kanunlarla değişir. Listeyi güncel tutmak için kanunun adını değil, maddelerindeki değişikliği izlemek gerekir.

İş sağlığı, güvenliği ve yangın

Çalışanın ve binanın güvenliğiyle ilgili üç temel metin:

  1. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Resmî Gazete 30.06.2012, sayı 28339). İş sağlığı ve güvenliğinin temel kanunu.
  2. İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği (Resmî Gazete 29.12.2012, sayı 28512). Risk değerlendirmesinin nasıl yapılacağını düzenler.
  3. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 19.12.2007, sayı 26735). Binalarda yangın önlemlerini düzenler.

Bu başlık burada yalnız çerçevesiyle yer alıyor. Eğitim, acil durum, iş ekipmanı, gürültü ve kimyasal maddeler gibi konuları kapsayan yirmi satır İSG mevzuat listesi yazısında.

Çevre

Tesisin çevreye etkisini düzenleyen kanun ile iki temel yönetmelik:

  1. 2872 sayılı Çevre Kanunu (Resmî Gazete 11.08.1983, sayı 18132). Çevrenin korunmasına ilişkin temel kanun.
  2. Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği (Resmî Gazete 10.09.2014, sayı 29115). Çevre izin ve lisansı sürecini düzenler.
  3. Atık Yönetimi Yönetmeliği (Resmî Gazete 02.04.2015, sayı 29314). Atıkların oluşumundan bertarafına kadar yönetimini düzenler.

Atıksu, hava emisyonu, gürültü, ambalaj atığı ve kimyasallar gibi konuları kapsayan on sekiz satır çevre mevzuatı listesi yazısında.

Ürün ve kişisel veri

Tesisin ürettiği mal ile işlediği kişisel veriler için iki kanun:

  1. 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (Resmî Gazete 12.03.2020, sayı 31066). Üretilen ürünün güvenli ve teknik düzenlemelere uygun olmasını şart koşar.
  2. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (Resmî Gazete 07.04.2016, sayı 29677). Çalışan, müşteri ve tedarikçi kişisel verilerinin işlenmesine ilişkin temel kanun.

Ürün güvenliği kanunu bir çerçevedir; ürününüzün tabi olduğu teknik düzenleme (makine, basınçlı ekipman, elektrikli ürün gibi) ayrı bir yönetmeliktir ve listenize ürününüze göre eklenir. Kişisel veri tarafında çalışan, müşteri ve tedarikçi verileri aynı kanunun kapsamındadır.

Sektöre ve ürüne göre eklenenler

Aşağıdaki düzenlemeler yalnız ilgili durum tesisinizde varsa uygulanır. Hangilerinin listenize gireceğini ürününüz, tesisin yeri ve kullandığınız maddeler gösterir.

  • 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu: organize sanayi bölgesinde kurulu tesisler.
  • 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu: enerji tüketimi kanunda belirtilen eşiğin üzerindeki sanayi işletmeleri.
  • Makina Emniyeti Yönetmeliği: makine üreten ya da ithal eden işletmeler.
  • Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği: basınçlı ekipman üreten ya da piyasaya arz eden işletmeler.
  • 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu: gıda ve yem üreten tesisler.
  • Tehlikeli Maddelerin Karayoluyla Taşınması Hakkında Yönetmelik: tehlikeli madde gönderen, taşıyan ya da teslim alan işletmeler.
  • Büyük Endüstriyel Kazaların Önlenmesi ve Etkilerinin Azaltılması Hakkında Yönetmelik: belirli miktarın üzerinde tehlikeli madde bulunduran kuruluşlar.
  • 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu: ticari işlemlerde ölçü ve tartı aleti kullanan işletmeler.

Liste nasıl güncel tutulur?

Bu on iki düzenlemenin en eskisi 1957 tarihli Sanayi Sicili Kanunu, en yenisi 2020 tarihli Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu'dur. Tarihlerin eski olması listenin durağan olduğu anlamına gelmez. Listeyi iki olay eskitir: listedeki bir düzenlemenin maddelerinin değişmesi ve listede olmayan yeni bir düzenlemenin yayımlanması. İlki belge takibiyle, ikincisi kelime izlemeyle yakalanır.

Norma Resmî Gazete ekranı: 27 Ekim 2026 sayısı bölümlere ayrılmış
Günün Resmî Gazete sayısı bölüm bölüm; her başlığın yanında “Değişen” ya da “Yeni” rozeti. Listenizdeki bir düzenleme değiştiğinde burada görünür.

Yöntemlerin her birinin zayıf noktası mevzuat nasıl takip edilir yazısında; bir maddenin önceki hâline ulaşmanın yolları madde geçmişi nasıl öğrenilir yazısında.

OSB yönetimleri ve sanayi odaları için: üyelere ortak bir başlangıç

Bir organize sanayi bölgesi yönetimi ya da sanayi odası, üyelerinden aynı soruyu sık duyar: hangi mevzuata tabiyim, neyi izlemeliyim? Soru her üyeden ayrı ayrı gelir, cevabın büyük bölümü ise ortaktır.

Bu ortak bölümü bir kez kurmak üç adımdır:

  1. Ortak listeyi paylaşın. Yukarıdaki on iki satır hemen her üretim tesisinde aynıdır; üyelerinize başlangıç noktası olarak verin.
  2. Bölgenin ağırlıklı sektörüne göre genişletin. Gıda, kimya ya da makine ağırlıklı bir bölgede ek listeden ilgili satırları ekleyin.
  3. Değişikliği duyurun. Listedeki bir düzenleme değiştiğinde üyelerinize haber verin; her tesis kendi görevini ve sorumlusunu belirler.
Norma görev listesi: mevzuata bağlı uyum görevleri, tarih ve sorumlu bilgisiyle
Değişiklikten doğan görevler: klasör, başlama ve tamamlanma tarihi, çalışma şekli, çalışacak kişiler ve bağlı belge.

Üyelerinize bu listeyi sunmak ya da birlikte bir bilgilendirme düzenlemek isterseniz bize yazın; nasıl bir iş birliği kurabileceğimizi konuşalım.

ISO yönetim sistemleriyle ilişkisi

Kalite, çevre ya da iş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi kuran tesislerde bu liste, yasal şartlar listesinin ortak başlangıcıdır. Her standart kendi alanındaki şartların belirlenmesini ister; bu yüzden liste alan bazında derinleştirilir. Listenin sütunları ve kuruluş adımları ISO yasal şartlar listesi nasıl hazırlanır yazısında.

Bu sayfada ISO standartlarının metni yer almaz. Standartlar telif hakkıyla korunur ve Türk Standardları Enstitüsü'nden edinilir. Buradaki liste, standartların izlenmesini istediği Türk mevzuatını gösterir.

Sık sorulan sorular

Üretim tesisi mevzuat listesi her tesis için aynı mıdır?

Hayır. Bu sayfadaki on iki düzenleme hemen her üretim tesisinde ortaktır; geri kalanı ürüne, sektöre, çalışan sayısına ve tesisin yerine göre değişir. Gıda, kimya ya da makine üretiminde listeye o sektöre özgü düzenlemeler eklenir.

Bu on iki düzenleme yeterli mi?

Hayır, bir başlangıçtır. Liste hangi alanlarda yükümlülük olduğunu gösterir; her alanın ayrıntısı ayrıca çıkarılır. İş sağlığı ve güvenliği ile çevre için ayrıntılı listeler ayrı yazılardadır.

Organize sanayi bölgesindeki tesisler için fark var mı?

Evet. Bölge içindeki tesisler ayrıca 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'na ve bölgenin kendi düzenlemelerine tabidir. Hangi işlemin bölge yönetimi üzerinden yürüdüğünü bölge müdürlüğünden öğrenin ve listenize not edin.

Bu liste ISO belgelendirmesi için yeterli mi?

Tek başına hayır. Standartlar, kuruluşa uygulanan bütün yasal şartların ve kuruluşun üstlendiği diğer şartların belirlenmesini ister. Bu liste ortak başlangıcı verir; alan bazındaki ayrıntıyı ve diğer şartları siz eklersiniz.

ISO standartlarının metni Norma'da var mı?

Hayır. Standart metinleri telif hakkıyla korunur; Norma'da ve bu sayfada yer almaz. Norma, standartların izlenmesini istediği mevzuatı takip eder.

Liste ne sıklıkla değişir?

Düzenli bir takvimi yoktur. Kanunların adı ve tarihi aynı kalır, maddeleri sonradan çıkan kanunlarla değişir; yönetmelikler değişir ya da yeniden yayımlanır. Bu yüzden yalnız dönemsel gözden geçirme yetmez, günlük takip gerekir.

Listeyi Norma'ya nasıl alırım?

Uyum paketinde, firmanızın klasör ekranındaki “Başlangıç listesinden ekle” düğmesiyle. Liste seçilir ve on iki düzenleme takibe girer; sonradan düzenleme ekleyip çıkarabilirsiniz.

Norma'yı denemek ister misiniz?

Kurulum yok, kayıt gerekmez. Sorunuzu yazın, Norma kaynağıyla cevaplasın.

Ücretsiz deneyin