Norma logosu Norma

Norma › Rehber › MASAK mevzuatı listesi: 9 temel düzenleme

MASAK mevzuatı listesi: yükümlülerin izlediği 9 temel düzenleme

Suç gelirlerinin aklanmasının ve terörizmin finansmanının önlenmesi mevzuatında yükümlü sayılan kuruluş ve mesleklerin izlediği temel mevzuat tek listede: üç kanun ve altı yönetmelik. Kimlerin yükümlü olduğu ve temel yükümlülükler de bu sayfada. Bu bir başlangıç listesidir; genel tebliğler ve sektörün kendi mevzuatı ayrıca eklenir.

Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) mevzuatı yalnız bankaların konusu değildir. Kıymetli maden ve mücevher alım satımı yapanlar, taşınmaz alım satımıyla uğraşanlar, noterler, mali müşavirler ve belirli işlerle sınırlı olarak avukatlar da yükümlüdür; liste son yıllarda kripto varlık hizmet sağlayıcılarla ve büyük elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılarla genişledi.

Aşağıdaki liste, yükümlülerin ortak çekirdeğini toplar. Uyum görevlileri, iç denetçiler ve bu alanda danışmanlık verenler için de bir kontrol noktasıdır: kurumun listesinde bu dokuz satır var mı, güncel mi?

Liste neyi kapsar, neyi kapsamaz?

Listede, yükümlü grubundan bağımsız olarak geçerli düzenlemeler var. Seçim ölçütü şu: düzenleme tek bir sektöre değil, yükümlü olmaya bağlı bir yükümlülük getiriyor ya da yükümlünün uygulamak zorunda olduğu bir kararın usulünü belirliyor mu?

Mali Suçları Araştırma Kurulu genel tebliğleri, bankacılık, sermaye piyasası, ödeme hizmetleri ve sigortacılık gibi sektörlerin kendi mevzuatı ile ceza mevzuatı listenin dışındadır.

Bu liste bir başlangıç noktasıdır, hukuki görüş değildir. Hangi hükmün size uygulandığı hangi yükümlü grubunda olduğunuza ve yaptığınız işleme göre değişir.

Her satırda düzenlemenin adı, Resmî Gazete tarihi ve sayısı ile ne istediği yazılı. Tarih, düzenlemenin ilk yayımlandığı günü gösterir; sonradan yapılan değişiklikler ayrıca izlenir. Güncel metin ve maddelerin önceki hâlleri için Mevzuat sayfasına bakın.

MASAK yükümlüleri kimlerdir?

Yükümlüler, Tedbirler Yönetmeliği'nin 4. maddesinde sayılır; şube, acente, temsilci ve ticari vekilleri ile benzeri bağlı birimleri de kapsama girer. Başlıcaları iki grupta toplanabilir; tam liste maddenin kendisindedir.

  • Finansal kuruluşlar: bankalar, banka kartı ya da kredi kartı düzenleme yetkisi olan kuruluşlar, kambiyo mevzuatındaki yetkili müesseseler, finansman, faktoring ve finansal kiralama şirketleri, sermaye piyasası aracı kurumları ve portföy yönetim şirketleri, ödeme ve elektronik para kuruluşları, sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri, varlık yönetim şirketleri, tasarruf finansman şirketleri, kripto varlık hizmet sağlayıcılar.
  • Finans dışı işletmeler ve meslekler: kıymetli maden, taş ve mücevher alım satımı yapanlar, ticaret amacıyla taşınmaz alım satımıyla uğraşanlar, taşıt ve iş makinesi alım satımıyla uğraşanlar, tarihi eser, antika ve sanat eseri alım satımıyla uğraşanlar, talih ve bahis oyunları alanında faaliyet gösterenler, spor kulüpleri, kargo şirketleri, noterler, serbest muhasebeci, mali müşavir ve yeminli mali müşavirler, bağımsız denetim kuruluşları.

Serbest avukatlar yalnız yönetmelikte sayılan işlerle sınırlı olarak yükümlüdür: taşınmaz alım satımı, şirket, vakıf ve dernek kurulması, devri ve tasfiyesi işlerine ilişkin finansal işlemler ile banka ve menkul kıymet hesaplarının idaresi. Avukatlık Kanunu'nun 35. maddesinin birinci ve üçüncü fıkrası ile alternatif uyuşmazlık çözüm yolları kapsamındaki mesleki faaliyet sırasında edinilen bilgiler bu yükümlülüğün dışındadır.

Yükümlü listesi genişlemeye devam ediyor. Kripto varlık hizmet sağlayıcılar ve tasarruf finansman şirketleri 1 Mayıs 2021, orta, büyük ve çok büyük ölçekli elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar 25 Aralık 2024, para ve değerli eşya nakli hizmeti verenler 13 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan değişikliklerle listeye girdi.

Temel yükümlülükler nelerdir?

5549 sayılı Kanun'un 3 ila 8. maddeleri altı temel yükümlülük sayar:

  • Müşterinin tanınması (madde 3): işlem yapılmadan önce işlem yapanların ve nam ya da hesabına işlem yapılanların kimliği tespit edilir.
  • Şüpheli işlem bildirimi (madde 4): işleme konu malvarlığının yasa dışı yollardan elde edildiğine ya da yasa dışı amaçlarla kullanıldığına dair bilgi ya da şüphe varsa işlem Başkanlığa bildirilir.
  • Eğitim, iç denetim, kontrol ve risk yönetimi (madde 5): Bakanlığın belirlediği yükümlüler risk temelli yaklaşımla bu sistemleri kurar ve uyumu sağlamak üzere yetkili bir görevli atar.
  • Devamlı bilgi verme (madde 6): taraf olunan ya da aracılık edilen işlemlerden Bakanlıkça belirlenen tutarı aşanlar Başkanlığa bildirilir.
  • Bilgi ve belge verme (madde 7): Başkanlığın ve denetim elemanlarının istediği bilgi, belge ve kayıtlar tam ve doğru olarak verilir.
  • Muhafaza ve ibraz (madde 8): belgeler, defterler ve kimlik tespitine ilişkin kayıtlar sekiz yıl saklanır ve istendiğinde ibraz edilir.

Kimlik tespitinin hangi durumlarda yapılacağını Tedbirler Yönetmeliği'nin 5. maddesi sayar: sürekli iş ilişkisi kurulurken, yönetmelikte yazılı tutarın üzerindeki işlemlerde ve elektronik transferlerde, şüpheli işlem bildirimini gerektiren durumlarda ve daha önce alınan kimlik bilgilerinin doğruluğundan şüphe edildiğinde. Tutarlar zaman içinde değişir; listenize tutarı değil maddeyi yazın ve değişikliği izleyin.

Aklamanın önlenmesi: üç düzenleme

Alanın temel kanunu ile yükümlülükleri ayrıntılandıran iki yönetmelik:

  1. 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun (Resmî Gazete 18.10.2006, sayı 26323). Temel kanun: suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine ilişkin usul ve esasları belirler.
  2. Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 09.01.2008, sayı 26751). Yükümlüleri, yükümlülükleri ve yükümlülüklere uyumun denetimini düzenler.
  3. Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine İlişkin Yükümlülüklere Uyum Programı Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 16.09.2008, sayı 26999). Yükümlülerin uyum programı oluşturmalarına ve uyum görevlisi atamalarına ilişkin usul ve esasları düzenler.

Uyum programı oluşturmak her yükümlü için zorunlu değildir. Uyum Programı Yönetmeliği'nin 4. maddesi kimlerin oluşturacağını sayar; bankalar, sermaye piyasası aracı kurumları, sigorta ve emeklilik şirketleri, finansman, faktoring ve finansal kiralama şirketleri, portföy yönetim şirketleri, ödeme ve elektronik para kuruluşları ile kripto varlık hizmet sağlayıcılar bunların başlıcalarıdır.

Program altı tedbirden oluşur (madde 5): kurum politikası ve prosedürleri, risk yönetimi, izleme ve kontrol, uyum görevlisi atanması ve uyum birimi, eğitim, iç denetim.

İşlemlerin ertelenmesi ve tebligat: iki düzenleme

Yükümlünün Başkanlıkla işlem ve yazışma akışını belirleyen iki yönetmelik:

  1. Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Kapsamında İşlemlerin Ertelenmesine Dair Yönetmelik (Resmî Gazete 29.07.2016, sayı 29785). Aklama veya terörizmin finansmanı şüphesi bulunan işlemlerin askıya alınmasına ya da gerçekleşmesine izin verilmemesine ilişkin usul ve esasları düzenler.
  2. Mali Suçları Araştırma Kurulu Başkanlığı Elektronik Tebligat Sistemine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 30.03.2015, sayı 29311). Başkanlığın elektronik tebligat altyapısının işleyişine ilişkin usul ve esasları düzenler.

Kurum içinde bu yazıların kime ulaştığını ve kimin işlediğini listenize not edin; bir işlem ertelendiğinde sorumlunun önceden belli olması gerekir.

Terörizmin ve kitle imha silahlarının finansmanı: dört düzenleme

Terörizmin ve kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanına ilişkin iki kanun ve uygulama yönetmelikleri:

  1. 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun (Resmî Gazete 16.02.2013, sayı 28561). Terörizmin finansmanı suçunu ve malvarlığının dondurulmasına ilişkin usul ve esasları düzenler.
  2. Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanunun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 31.05.2013, sayı 28663). Malvarlığının dondurulması kararlarının alınmasına, icrasına, kaldırılmasına ve dondurulan malvarlığının yönetimine ilişkin usul ve esasları düzenler.
  3. 7262 sayılı Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanun (Resmî Gazete 31.12.2020, sayı 31351). Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin kitle imha silahlarının yayılmasının finansmanının önlenmesine yönelik yaptırım kararlarının uygulanmasını düzenler.
  4. Kitle İmha Silahlarının Yayılmasının Finansmanının Önlenmesine İlişkin Kanunun Uygulanmasına Dair Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete 26.02.2021, sayı 31407). 7262 sayılı Kanunun uygulanmasına dair usul ve esasları düzenler.

Bu başlığın yükümlüye dönük karşılığı malvarlığının dondurulması kararlarıdır. Kararlar Resmî Gazete'de yayımlanır ve yıl içinde birçok kez çıkar; dondurma kararı kadar kaldırma kararı da izlenir. Kararda adı geçen kişi ve kuruluşlarla ilgili olarak yükümlülerin ivedilikle alacağı tedbirler ayrıca genel tebliğle belirlenir.

MASAK genel tebliğleri: yürürlükteki dokuz tebliğ

Kanun ve yönetmeliklerin uygulaması genel tebliğlerle ayrıntılandırılır. Tebliğler sıra numarasıyla anılır. Resmî mevzuat sisteminde 18 Kasım 2026 itibarıyla bağımsız metin olarak dokuz genel tebliğ yer alır; öbür sıra numaraları ya başka bir düzenlemeyi değiştiren tebliğlerdir ya da sistemde artık yer almaz. Hangilerinin sizin için geçerli olduğu yükümlü grubunuza göre değiştiği için başlangıç listesine alınmadılar; kendi grubunuza göre eklersiniz.

  • Sıra No: 5 (Resmî Gazete 09.04.2008, sayı 26842). Basitleştirilmiş tedbirler: müşterinin tanınmasında daha basit tedbirlerin uygulanabileceği durumlar.
  • Sıra No: 8 (Resmî Gazete 26.05.2009, sayı 27239). 1 Nisan 2008'den önce kurulan sürekli iş ilişkilerinde müşteri kimlik bilgilerinin yönetmeliğe uygun hâle getirilmesi için tanınan süre.
  • Sıra No: 12 (Resmî Gazete 21.06.2014, sayı 29037). Malvarlığının dondurulması kararlarının uygulanması: bildirim ve dondurma yükümlülükleri, dondurulan malvarlığının izinle yönetilmesi.
  • Sıra No: 13 (Resmî Gazete 25.08.2014, sayı 29099). Şüpheli işlem bildiriminin usul ve esasları.
  • Sıra No: 19 (Resmî Gazete 30.04.2021, sayı 31470). Uzaktan kimlik tespiti: müşteriyle yüz yüze gelmeden kimliğin doğrulanması.
  • Sıra No: 21 (Resmî Gazete 17.11.2022, sayı 32016). Kamusal nüfuz sahibi kişiler için alınacak sıkılaştırılmış tedbirler.
  • Sıra No: 29 (Resmî Gazete 28.06.2025, sayı 32940). Kripto varlık hizmet sağlayıcılar: müşterinin tanınmasında alınacak sıkılaştırılmış tedbirler.
  • Sıra No: 30 (Resmî Gazete 09.09.2025, sayı 33012). Uyum görevlisi: sınav, mesleki eğitim, lisanslama ve sicil.
  • Sıra No: 34 (Resmî Gazete 23.09.2026, sayı 33379). Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin listeleme kararlarına konu kişi ve kuruluşların işlemlerinin ivedilikle bildirilmesi ve ertelenmesi.

Tebliğler sonradan değişebilir. Listenize aldığınız tebliği takibe alın; değiştiğinde bildirim gelir.

Sektöre göre eklenenler

Yükümlünün kendi sektör mevzuatı çoğu zaman ek kurallar getirir. Hangilerinin listenize gireceğini faaliyet alanınız gösterir.

  • 5411 sayılı Bankacılık Kanunu: bankalar.
  • 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu: aracı kurumlar, portföy yönetim şirketleri ve kripto varlık hizmet sağlayıcılar.
  • 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun: ödeme ve elektronik para kuruluşları.
  • 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu: sigorta ve reasürans şirketleri.
  • 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu: müşteri kimlik verisi işleyen bütün yükümlüler.
  • 1136 sayılı Avukatlık Kanunu: yükümlülüğü belirli işlerle sınırlı olan serbest avukatlar.

Kişisel veri ve bilgi güvenliği tarafı için bilgi güvenliği mevzuat listesi, elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcılar için e-ticaret mevzuat listesi bu listeyi tamamlar.

Liste nasıl güncel tutulur?

Bu alanda üç tür değişiklik izlenir: kanun ve yönetmelik değişiklikleri (yükümlü listesi 2021, 2024 ve 2026'da genişledi), yeni genel tebliğler ve malvarlığının dondurulmasına ilişkin kararlar. İlk ikisi belge takibiyle, üçüncüsü kelime izlemeyle yakalanır.

Norma Resmî Gazete bildirim ayarları: izlenen kelime listesi ve kök araması
İzlenen kelimeler: her biri köküne göre aranıyor; eşleşince e-posta ve bildirim gider.

Yöntemlerin her birinin zayıf noktası mevzuat nasıl takip edilir yazısında; bir maddenin önceki hâline ulaşmanın yolları madde geçmişi nasıl öğrenilir yazısında.

Uyum danışmanları ve mali müşavirler için: birden çok müşteride aynı liste

Bir uyum danışmanı ya da birden çok yükümlüye hizmet veren bir mali müşavir aynı soruyu her müşterisi için cevaplar: bu kurumun politikaları, formları ve kayıtları güncel mevzuata uyuyor mu? Soruyu her müşteri için baştan araştırmak yerine ortak bölümü bir kez kurmak daha sağlamdır.

Bu düzen üç adımdır:

  1. Ortak çekirdeği sabitleyin. Yukarıdaki dokuz satır bütün yükümlülerde aynıdır; onu bir kez kurun.
  2. Yükümlü grubuna özgü satırları ekleyin. Genel tebliğlerden ve sektör mevzuatından seçin; neden eklediğinizi not edin.
  3. Değişikliği tek yerden izleyin. Bir düzenleme değiştiğinde hangi müşterileri etkilediğini görün; her biri için görevi ve sorumluyu belirleyin.
Norma görev aktiviteleri: tarihli işlem kayıtları ve ekli kanıt dosyası
Görevin aktivite kaydı: kim, ne zaman, hangi işlemi yaptı; PDF kanıt dosyası ilgili satırın yanında durur.

Müşterilerinize bu düzeni önermek ya da birlikte çalışmak isterseniz bize yazın; nasıl bir iş birliği kurabileceğimizi konuşalım.

Sık sorulan sorular

MASAK yükümlüleri kimlerdir?

Yükümlüler Tedbirler Yönetmeliği'nin 4. maddesinde sayılır. Bankalar ve diğer finansal kuruluşların yanında kıymetli maden ve mücevher alım satımı yapanlar, taşınmaz alım satımıyla uğraşanlar, noterler, mali müşavirler, kripto varlık hizmet sağlayıcılar ve belirli işlerle sınırlı olarak serbest avukatlar da yükümlüdür.

Her yükümlü uyum programı oluşturmak zorunda mı?

Hayır. Uyum Programı Yönetmeliği'nin 4. maddesi kimlerin oluşturacağını sayar; bankalar, aracı kurumlar, sigorta ve emeklilik şirketleri, ödeme ve elektronik para kuruluşları ile kripto varlık hizmet sağlayıcılar bunların başlıcalarıdır. Kimlik tespiti, şüpheli işlem bildirimi ve saklama yükümlülükleri bütün yükümlüler için geçerlidir.

Kayıtlar ne kadar süre saklanır?

Sekiz yıl. 5549 sayılı Kanun'un 8. maddesine göre belgeler düzenleme tarihinden, defter ve kayıtlar son kayıt tarihinden, kimlik tespitine ilişkin belgeler son işlem tarihinden itibaren sekiz yıl saklanır ve istendiğinde ibraz edilir.

Avukatlar MASAK yükümlüsü müdür?

Yalnız belirli işlerle sınırlı olarak. Tedbirler Yönetmeliği serbest avukatları taşınmaz alım satımı, şirket, vakıf ve dernek kurulması ve devri ile hesapların idaresi gibi işlere ilişkin finansal işlemlerde yükümlü sayar. Avukatlık Kanunu'nun 35. maddesinin birinci ve üçüncü fıkrası kapsamındaki mesleki faaliyet sırasında edinilen bilgiler bunun dışındadır.

Genel tebliğler neden listede yok?

Tebliğlerin hangisinin geçerli olduğu yükümlü grubuna göre değişir. Hazır liste bütün yükümlülerde ortak olan kanun ve yönetmelikleri toplar; yürürlükteki dokuz genel tebliğ bu sayfada konularıyla yazılıdır, kendi grubunuza göre eklersiniz.

Liste ne sıklıkla değişir?

Düzenli bir takvimi yoktur. Yükümlü listesi 2021, 2024 ve 2026'da genişledi; malvarlığının dondurulmasına ilişkin kararlar yıl içinde birçok kez yayımlanır. Bu yüzden yalnız dönemsel gözden geçirme yetmez, günlük takip gerekir.

Listeyi Norma'ya nasıl alırım?

Uyum paketinde, firmanızın klasör ekranındaki “Başlangıç listesinden ekle” düğmesiyle. Liste seçilir ve dokuz düzenleme takibe girer; takipteki bir düzenleme değiştiğinde bildirim gelir, sonradan düzenleme ekleyip çıkarabilirsiniz.

Norma'yı denemek ister misiniz?

Kurulum yok, kayıt gerekmez. Sorunuzu yazın, Norma kaynağıyla cevaplasın.

Ücretsiz deneyin