Norma › Rehber › Ürün güvenliği mevzuat listesi: 11 temel düzenleme
Ürün güvenliği mevzuat listesi: kalite yönetiminde izlenen 11 düzenleme
Ürün üreten, ithal eden ya da satan bir işletmenin ürün tarafındaki temel mevzuatı tek listede: dört kanun ve yedi yönetmelik. Her satırda düzenlemenin ne istediği bir cümleyle yazılıdır. Bu bir başlangıç listesidir; ürüne özgü teknik düzenlemeler ayrıca eklenir.
Bir ürünü piyasaya sunan işletme, o ürünün güvenli olduğunu ve tabi olduğu kurallara uyduğunu gösterebilmelidir. Kalite yönetim sistemi kuran işletmeler için bu aynı zamanda bir standart şartıdır: ISO 9001, ürün ve hizmete uygulanan yasal şartların belirlenmesini ve karşılanmasını ister.
Aşağıdaki liste, ürün grubundan bağımsız olarak çoğu imalatçıda, ithalatçıda ve dağıtıcıda karşılığı bulunan düzenlemeleri toplar. Kalite danışmanları için de bir kontrol noktasıdır: müşterinizin listesinde bu on bir satır var mı, güncel mi?
Liste neyi kapsar, neyi kapsamaz?
Listede, tek bir ürün grubuna değil ürünlerin geneline uygulanan düzenlemeler var. Seçim ölçütü şu: düzenleme, ne üretildiğinden bağımsız olarak ürünü piyasaya sunan işletmeye bir yükümlülük getiriyor mu?
Ürüne özgü teknik düzenlemeler listenin dışındadır; sık karşılaşılanlar aşağıda ayrı bir başlıkta sayılır. İş sağlığı ve güvenliği ile çevre mevzuatı da bu listede yoktur; onlar için İSG mevzuat listesi ve çevre mevzuatı listesi yazılarına bakın.
Bu liste bir başlangıç noktasıdır, hukuki görüş değildir. Hangi hükmün işletmenize uygulandığı ürününüze ve tedarik zincirindeki rolünüze göre değişir.
Her satırda düzenlemenin adı, Resmî Gazete tarihi ve sayısı ile ne istediği yazılı. Tarih, düzenlemenin ilk yayımlandığı günü gösterir; sonradan yapılan değişiklikler ayrıca izlenir. Güncel metin ve maddelerin önceki hâlleri için Mevzuat sayfasına bakın.
Ürün güvenliğinin çerçevesi: üç düzenleme
Ürünün güvenli olması şartını koyan kanun ile iki yönetmelik:
- 7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu (Resmî Gazete 12.03.2020, sayı 31066). Temel kanun: ürünlerin güvenli olmasını ve teknik düzenlemelere uygunluğunu şart koşar.
- Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği (Resmî Gazete 11.03.2021, sayı 31420). Tüketicinin kullanabileceği ürünlerin güvenli olmasına ilişkin kuralları düzenler.
- Ürünlerin Piyasa Gözetimi ve Denetimine Dair Çerçeve Yönetmelik (Resmî Gazete 10.07.2021, sayı 31537). Ürünlerin piyasa gözetimi ve denetiminin nasıl yapılacağını düzenler.
7223 sayılı Kanun imalatçıyı, ithalatçıyı ve dağıtıcıyı ayrı ayrı tanımlar; yükümlülükler bu role göre değişir. Hangi rolde olduğunuzu listenize not edin. Genel Ürün Güvenliği Yönetmeliği ise ürüne özgü bir teknik düzenleme bulunmadığında ya da bulunan düzenleme sağlık ve güvenlik hükmü içermediğinde uygulanır.
İşaret ve uygunluk değerlendirme: iki düzenleme
Ürünün kurallara uygunluğunun nasıl gösterileceğini düzenleyen iki yönetmelik:
- “CE” İşareti Yönetmeliği (Resmî Gazete 27.05.2021, sayı 31493). “CE” işaretinin ürüne nasıl iliştirileceğini ve kullanılacağını düzenler.
- Uygunluk Değerlendirme Kuruluşları ve Onaylanmış Kuruluşlar Yönetmeliği (Resmî Gazete 27.05.2021, sayı 31493). Uygunluk değerlendirme kuruluşlarının ve onaylanmış kuruluşların niteliklerini ve çalışma esaslarını düzenler.
“CE” işareti her üründe aranmaz. Yönetmelik yalnız, ilgili teknik düzenlemesinde bu işaretin konulması öngörülen ürünleri kapsar. Ürününüzün hangi teknik düzenlemeye girdiğini önce belirleyin.
Tüketiciye sunulan mal: dört düzenleme
Ürün tüketiciye satılıyorsa uygulanan kanun ile üç yönetmelik:
- 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (Resmî Gazete 28.11.2013, sayı 28835). Tüketiciyle yapılan satışlarda ayıplı mal, garanti ve sözleşme kurallarını belirler.
- Garanti Belgesi Yönetmeliği (Resmî Gazete 13.06.2014, sayı 29029). Hangi mallar için garanti belgesi düzenleneceğini ve belgenin içeriğini düzenler.
- Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği (Resmî Gazete 13.06.2014, sayı 29029). Malların kullanım ömrünü, azami tamir süresini ve satış sonrası bakım ve onarım hizmetlerini düzenler.
- Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu Yönetmeliği (Resmî Gazete 13.06.2014, sayı 29029). Tüketiciye sunulan malların tanıtma ve kullanma kılavuzuna ilişkin kuralları düzenler.
Garanti belgesi ve satış sonrası hizmetler yönetmelikleri yalnız kendi eklerindeki listelerde sayılan mallarda uygulanır. Tanıtma ve kullanma kılavuzu yönetmeliği, istisna sayılanlar dışında tüketicinin kullanımına sunulan bütün malları kapsar. Yalnız işletmelere satılan ürünlerde bu başlığın bir bölümü uygulanmaz.
Ölçü ve sicil: iki düzenleme
Ürünün miktarının doğru ölçülmesi ve üretim yapan işletmenin kaydı:
- 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu (Resmî Gazete 21.01.1989, sayı 20056). Ölçü ve ölçü aletlerinin doğru ayarlı olarak imal edilmesini ve kullanılmasını düzenler.
- 6948 sayılı Sanayi Sicili Kanunu (Resmî Gazete 24.04.1957, sayı 9593). Sanayi işletmelerinin sanayi siciline kaydını düzenler.
3516 sayılı Kanun ölçü ve ölçü aletlerinin muayenesini ve damgalanmasını düzenler. Bu yasal muayene, kalite sisteminin kendi kalibrasyon kayıtlarından ayrıdır; ikisini listenizde ayrı satırlarda tutun.
Ürüne göre eklenen teknik düzenlemeler
Aşağıdaki düzenlemeler yalnız ürününüz kapsamına giriyorsa uygulanır. Kalite yönetimi açısından asıl ağırlık buradadır: yasal şartlar ürüne göre değişir.
- Makina Emniyeti Yönetmeliği: makine üreten ya da ithal eden işletmeler.
- Basınçlı Ekipmanlar Yönetmeliği: basınçlı ekipman üreten ya da piyasaya arz eden işletmeler.
- Belirli Gerilim Sınırları İçin Tasarlanan Elektrikli Ekipman ile İlgili Yönetmelik: alçak gerilimde çalışan elektrikli ekipman üreten ya da ithal eden işletmeler.
- Elektromanyetik Uyumluluk Yönetmeliği: elektromanyetik bozulma yaratabilen ya da bundan etkilenebilen cihaz üreten işletmeler.
- Oyuncak Güvenliği Yönetmeliği: oyuncak üreten, ithal eden ya da satan işletmeler.
- Kişisel Koruyucu Donanım Yönetmeliği: kişisel koruyucu donanım üreten ya da ithal eden işletmeler.
- Yapı Malzemeleri Yönetmeliği: yapı malzemesi üreten ya da piyasaya arz eden işletmeler.
- Tıbbi Cihaz Yönetmeliği: tıbbi cihaz üreten, ithal eden ya da dağıtan işletmeler.
- 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu: gıda ve yem üreten ya da satan işletmeler.
Bu başlık bir örnek listesidir. Ürününüz burada yoksa ilgili bakanlığın o ürün grubu için yayımladığı teknik düzenlemeye bakın ve listenize ekleyin.
Liste nasıl güncel tutulur?
Bu alanın çerçevesi 2020 ve 2021'de baştan kuruldu: kanun 2020'de, listedeki dört yönetmelik 2021'de yayımlandı. Listeyi iki olay eskitir: listedeki bir düzenlemenin değişmesi ve listede olmayan yeni bir düzenlemenin yayımlanması. İlki belge takibiyle, ikincisi kelime izlemeyle yakalanır.

Yöntemlerin her birinin zayıf noktası mevzuat nasıl takip edilir yazısında; bir maddenin önceki hâline ulaşmanın yolları madde geçmişi nasıl öğrenilir yazısında.
Kalite danışmanları için: birden çok müşteride aynı liste
Bir kalite danışmanı aynı soruyu her müşterisi için cevaplar: ürüne uygulanan yasal şartlar belirlendi mi, güncel mi? Soruyu her müşteri için baştan araştırmak yerine ortak bölümü bir kez kurmak daha sağlamdır.
Bu düzen üç adımdır:
- Ortak çekirdeği sabitleyin. Yukarıdaki on bir satır ürün grubundan bağımsızdır; onu bir kez kurun.
- Ürüne özgü teknik düzenlemeleri ekleyin. Her müşteri için ürün grubunu belirleyin, ilgili teknik düzenlemeyi listeye alın ve nedenini not edin.
- Değişikliği tek yerden izleyin. Bir düzenleme değiştiğinde hangi müşterileri etkilediğini görün; her biri için görevi ve sorumluyu belirleyin.

Müşterilerinize bu düzeni önermek ya da birlikte çalışmak isterseniz bize yazın; nasıl bir iş birliği kurabileceğimizi konuşalım.
ISO 9001 ile ilişkisi
ISO 9001 ayrı bir liste maddesi taşımaz; ürün ve hizmete uygulanan yasal şartların belirlenmesini ve karşılanmasını ister. Bu liste o şartların ortak bölümünü verir. Müşteri şartnameleri ve sözleşme şartları bu listede yoktur, kurum kendisi ekler. Listenin sütunları ve kuruluş adımları ISO yasal şartlar listesi nasıl hazırlanır yazısında.
Bu sayfada ISO 9001 standardının metni yer almaz. Standart telif hakkıyla korunur ve Türk Standardları Enstitüsü'nden edinilir. Buradaki liste, standardın karşılanmasını istediği Türk mevzuatını gösterir.
Sık sorulan sorular
Ürün güvenliği mevzuat listesi her işletme için aynı mıdır?
Hayır. Bu sayfadaki on bir düzenleme ürün grubundan bağımsızdır ve çoğu işletmede ortaktır; geri kalanı ürüne göre değişir. Makine, oyuncak ya da tıbbi cihaz gibi ürünlerde listeye o ürünün teknik düzenlemesi eklenir.
“CE” işareti her üründe zorunlu mu?
Hayır. “CE” İşareti Yönetmeliği yalnız, ilgili teknik düzenlemesinde bu işaretin konulması öngörülen ürünleri kapsar. Önce ürününüzün böyle bir teknik düzenlemeye girip girmediğine bakılır.
İthalatçı ve dağıtıcı da bu listeye tabi midir?
Evet. 7223 sayılı Kanun imalatçının yanında ithalatçıyı ve dağıtıcıyı da iktisadi işletmeci sayar; her birinin yükümlülüğü ayrıdır.
Bu liste ISO 9001 belgelendirmesi için yeterli mi?
Tek başına hayır. Standart, ürün ve hizmete uygulanan bütün yasal şartların belirlenmesini ister. Bu liste ortak çekirdeği verir; ürüne özgü teknik düzenlemeleri ve müşteri şartlarını siz eklersiniz.
ISO 9001 standardının metni Norma'da var mı?
Hayır. Standart metinleri telif hakkıyla korunur; Norma'da ve bu sayfada yer almaz. Norma, standardın karşılanmasını istediği mevzuatı takip eder.
Liste ne sıklıkla değişir?
Düzenli bir takvimi yoktur. Kanun 2020'de, listedeki dört yönetmelik 2021'de yayımlandı; madde değişiklikleri de olur. Bu yüzden yalnız dönemsel gözden geçirme yetmez, günlük takip gerekir.
Listeyi Norma'ya nasıl alırım?
Uyum paketinde, firmanızın klasör ekranındaki “Başlangıç listesinden ekle” düğmesiyle. Liste seçilir ve on bir düzenleme takibe girer; sonradan düzenleme ekleyip çıkarabilirsiniz.
Diğer modüller
Norma'yı denemek ister misiniz?
Kurulum yok, kayıt gerekmez. Sorunuzu yazın, Norma kaynağıyla cevaplasın.
Ücretsiz deneyin