KURUL KARARI/I.
I. TANIMLAR
Bu Kararda geçen;
DAC (Mesafe Genlik Düzeltme Eğrisi): Süreksizliklerin farklı derinliklerde
değerlendirilmesini sağlayan, yankı genliğini mesafeye göre düzelten referans eğrisini,
DGS (Mesafe/Kazanç/Boyut): Bir yansıtıcının yankısının genliğini aynı derinlikteki
düz tabanlı bir deliğin yankısıyla karşılaştırarak eşdeğer yansıtıcı boyutunu belirleyen
ölçülendirme tekniğini,
Gösterge: Test sırasında tespit edilen ve süreksizliklerin varlığını gösterebilecek görsel
Işareti,
Hata: Toplam boyutu, şekli, yönü, konumu veya özellikleri belirtilen kabul kriterlerini
karşılamayan bir veya daha fazla kusuru,
Kalibrasyon bloğu: Ultrasonik muayene teçhizatının ve sisteminin kalibrasyonu için
kullanılan, boyutları ve özellikleri standartlara uygun referans parçasını,
Kuruluş: Bir nükleer tesis kurmak, işletmek veya işletmeden çıkarmak için Nükleer
Düzenleme Kurumuna niyet bildiriminde bulunan, onay almak veya yetkilendirilmek
üzere başvuran ya da yetkilendirilen ve düzenleyici kontrol kapsamında bulunan
Türkiye Cumhuriyeti mevzuatına göre kurulmuş tüzel kişiyi,
Kurum: Nükleer Düzenleme Kurumunu,
Kusur: Tahribatsız muayeneyle tespit edilebilen ve kayıt altına alınması gereken
süreksizliği,
Muayene prosedürü: Ultrasonik muayene yönteminin adım adım uygulanışını içeren
yazılı dokümantasyonu,
PAUT (Faz Dizi Ultrasonik Test): Çoklu kristal yapıya sahip problarla elektronik
tarama yapılarak farklı açılarda ultrasonik dalgaların gönderilip alınmasını sağlayan
gelişmiş ultrasonik muayene yöntemini,
Prob: Elektrik enerjisini ultrasonik dalgaya, ultrasonik dalgayı da elektrik sinyaline
dönüştüren piezoelektrik kristal içeren teçhizat bileşenini,
Referans çentiği: Boyutları ilgili standart kapsamında belirtilmiş ve dikdörtgen
şeklinde olan yansıtıcı tipini,
Süreksizlik: Muayene edilen parçanın fiziksel yapısında veya konfigürasyonunda
kasıtlı veya kasıtsız bir kesinti yoluyla süreklilik veya uyum eksikliğini,
Tahribatsız muayene: Muayene edilen parçalara herhangi bir zarar vermeden muayene
edilen parçanın yüzeyinde veya içinde meydana gelen süreksizlikleri belirlemek için
kullanılan muayene yöntemlerini,
Tandem: İki probun akustik eksenlerinin aynı yönde olacak şekilde yerleştirildiği
(alıcı-verici), genellikle enine süreksizliklerin tespitinde kullanılan tekniği,
Teması sıvısı (Couplant): Prob ile muayene yüzeyi arasında sesin geçişini sağlamak
amacıyla uygulanan ve akustik iletkenliği yüksek olan sıvı ya da jel yapıdaki maddeyi,
TOFD (Uçuş Süresi Difraksiyonu Yöntemi): Zaman farkından yararlanan,
difraksiyon prensibine dayalı yüksek hassasiyetli ultrasonik muayene tekniğini,
Transfer düzeltmesi: Referans blok ile test parçası arasındaki ses zayıflatma ve temas
kayıplarının farklı olması durumunda bu farkı dengelemek için uygulanan kazanç
düzeltmesini,
Yankı: Ultrasonik dalganın malzeme içindeki bir süreksizlikten veya ara yüzeyden
yansıyarak geri dönmesi sonucu teçhizat ekranında oluşan sinyali,
Yankı genliği: Yankının teçhizatta oluşturduğu sinyalin büyüklüğünü,
e Yüzey hazırlığı: Ultrasonik muayene öncesinde yüzeydeki kir, yağ, boya ve diğer
yabancı maddelerin uzaklaştırılması işlemini,
ifade eder.
H.
1.
ve
ydi
a
—1
ULTRASONİK MUAYENEYE İLİŞKİN GENEL HÜKÜMLER
Ultrasonik muayenelere ilişkin bu Kararda belirlenen gerekliliklerin yerine getirilmesinde
kısaltmalarıyla atıf yapılan standartların listesi Ek-1'de yer almaktadır. Ultrasonik
muayenede kullanılacak olan standartlar tasarım ve yapım gereklerine uygun olarak seçilir.
Standartların güncel versiyonlarının kullanılması esastır.
. Ultrasonik muayenelerin başlangıcından bitimine kadar tüm aşamaları kapsayan, kullanılan
yöntemleri, teçhizatı, prob türünü, temas sıvılarını, kalibrasyon bloklarını ve kabul
kriterlerini belirleyen ve TS EN 1SO 2400, 1SO 4992-1, ISO 4992-2, TS EN 10228-3, TS
EN 10228-4, TS EN 10306, TS EN 10307, TS EN 10308, TS EN ISO 10863, TS EN ISO
10893-8, TS EN ISO 10893-9, TS EN 1SO 10893-10, TS EN ISO 10893-11, TS EN ISO
10893-12, TS EN ISO 11666, TS EN 12680-1, TS EN 12680-2, TS EN 12680-3, TS EN
ISO 13588, TS EN ISO 16810, TS EN 1SO 16811, TS EN 1SO 16823, TS EN ISO 16826,
ISO 16831, TS EN ISO 16946, TS EN ISO 17405, TS EN 1SO 17640, 1SO 18563-1, ISO
18563-2, ISO 18563-3, 1SO 19675, 150 20601, TS EN 150 22232-1, TS EN 150 22232-2,
TS EN 150 22232-3, TS EN ISO 22825, TS EN 1S0 23864, ISO 23865, GOST 14782-86
ve GOST 17410 ile PNAE G-7-014, PNAE G-7-030, PNAE G-7-031, PNAE G-7-032,
PNAE 6-7-010, NP-105, ASME BPVC Bölüm V veya bunlara eşdeğer bir standarda uygun
olan muayene prosedürleri, talimatlar veya teknik kartlar hazırlanır. Ultrasonik muayene,
hazırlanan muayene prosedürlerine, talimatlara veya teknik kartlara uygun olarak yapılır.
. Ultrasonik muayene dışında başka bir tahribatsız muayene yönteminin de gerekli olması
durumunda, birleşik tahribatsız muayene prosedürü hazırlanır.
. Ultrasonik muayene, ses dalgalarının malzeme içerisinden yansıma ve kırılma prensipleriyle
hem yüzey hem de iç hacimsel süreksizliklerin tespiti amacıyla, muayene edilecek parçanın
yüzeyinin asgari olarak tek tarafına erişimin mümkün olduğu durumlarda uygulanır.
Ultrasonik muayene edilecek parçanın malzemesinin ses iletimi açısından uygun özellikte
olduğu durumlarda ultrasonik muayene uygulanır. Aşırı tane yapısı, lamel ayrışma, yüksek
sıcaklık, düşük yoğunluk veya ses sönümleme özellikleri içeren malzemelerde yapılacak
muayene, özel yöntem ve ayarların belirlenmesi ve bu yöntem ve ayarların deneme
uygulamasıyla doğrulanmasından sonra gerçekleştirilir. Kurum tarafından deneme
uygulaması yapılmasının talep edilmesi hâlinde bu talep Kuruluş tarafından gecikmeksizin
karşılanır.
. Ultrasonik muayenelerde uygun kalite seviyesine sahip ve her türlü muayene koşuluna
dayanıklı teçhizat kullanılır. Teçhizat düzenli olarak doğrulamaya tabi tutulur ve teçhizatın
kalibrasyonu için izlenebilirlik sağlanır.
. Ultrasonik muayene öncesinde muayene yüzeyi; temiz, kuru ve temas sıvısı uygulamasına
uygun hâle getirilir ve yüzeydeki ses iletimini engelleyebilecek boya, kir, yağ, pas ve diğer
kalıntılar giderilir.
8. Ultrasonik muayene sırasında çevresel faktörlerin ve çalışma ortamının muayene koşullarına
uygun olması sağlanır. Ortam sıcaklığı, yüzey sıcaklığı, teçhizat sıcaklık toleransı ve prob
temas sıvısı gibi özelliklerin ilgili standartlarda belirtilen sınırlar içinde olması sağlanır.
9. Ultrasonik muayenenin yapılacağı ortamda iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili düzenlemelere ve
sağlık standartlarına uygun önlemler alınır.
10. Ultrasonik muayenede kullanılan temas sıvıları, çevreye ve çalışan sağlığına zarar
vermeyecek şekilde seçilir. Muayenede toksik olmayan, ses iletimini engellemeyecek
viskoziteye sahip ve yüzeyde kalıntı bırakmayacak nitelikte temas sıvıları kullanılır.
IM. PERSONEL YETERLİĞİ
LI. Ultrasonik muayenenin; uygun eğitim almış, yalnızca yetkili bir belgelendirme kuruluşu
tarafından (belgelendirilmiş ve güncel sertifikaya sahip personel tarafından
gerçekleştirilmesi sağlanır.
12. Ultrasonik muayeneyi uygulayan, değerlendiren ve muayene prosedürünü hazırlayan
personel; TS EN 1SO 9712, GOSTR 50.05.11, SNT-TC-IA veya bunlara eşdeğer bir
standarda uygun olarak yetkili bir belgelendirme kuruluşu tarafından belgelendirilmiş ve
güncel sertifikaya sahip olan personel arasından seçilir. Personel, muayene prosedürleri ve
teçhizat kullanımı konusunda hazırlık eğitiminden geçirilir.
13. Ultrasonik muayene personelinin sahip olduğu eğitim, sınav ve sertifika bilgileri elektronik
ortamda erişilebilir ve doğrulanabilir şekilde kayıt altına alınır ve gerektiğinde Kurumun
erişimine açılır.
14. Ultrasonik muayene personelinin yeterliği, teorik eğitimin yanı sıra uygulamalı sınavlar ve
iç veya dış denetimlerle değerlendirilir. İlgili vasıflandırma ve gözetim prosedürlerine göre
personelin sertifikasının devamlılığı sağlanır.
15. Ultrasonik muayene personeli sertifikalı olduğu standardın şartlarına göre her yıl yetkili
sağlık kuruluşlarında görsel keskinlik ve renk körlüğü testlerine tabi tutulur, sonuçlar imzalı
olarak kayıt altına alınır ve bu testlerin sonucunda görsel keskinlik ve renk ayırma
yeterliliğine sahip olmadığı belirlenen personel ultrasonik muayene uygulamakla
görevlendirilemez.
16. Ultrasonik muayene personeli, iş sağlığı ve güvenliği konusunda eğitim almış, kimyasal
maddelerle çalışırken alması gereken önlemleri bilen personel arasından seçilir ve
ultrasonik muayene uygulanırken personelin uygun koruyucu ekipmanları kullanması
sağlanır.
17. Kurum tarafından gerçekleştirilen denetim ve yerinde incelemeler kapsamında, ultrasonik
muayene uygulamalarının ilgili mevzuata, standartlara veya muayene prosedürlerine
uygunluğuna ilişkin tereddüt oluşması hâlinde ultrasonik muayenenin akredite bağımsız
kuruluşlar tarafından muayene prosedürleri, talimatlar veya teknik kartlar kapsamında
uygulanması Kuruluştan talep edilir ve bu talep Kuruluş tarafından gecikmeksizin
karşılanır.
IV. UYGULAMA
Teçhizat ve Sarf Malzemeler
18. Ultrasonik muayenenin doğruluğunun ve güvenilirliğinin sağlanması için TS EN ISO 2400,
TSEN 1SO 7963, TS EN 12680-1, TS EN 12680-2, TS EN 150 13588, TS EN ISO 16810,
ISO 16946, ISO 19675, TS EN 1S0 22232-1, TS EN 150 22232-2, TS EN 1S0 22232-3,
TS EN 1SO 22825, ISO 18563-1, ISO 18563-2, ISO 18563-3, GOST 14782-86, GOST
17410 ile PNAE G-7-014, PNAE G-7-030, PNAE G-7-031, PNAE G-7-032, ASME BPVC
Bölüm V veya bunlara eşdeğer bir standarda uygun teçhizat kullanılır.
19. Kullanılacak teçhizat, muayene edilecek parçanın boyutuna, malzeme cinsine, kalınlığına
ve olası süreksizlik türüne göre seçilir.
20. Ultrasonik muayenede kullanılan teçhizatın performansı, her kullanım öncesinde bilinen
süreksizlikleri içeren referans test blokları kullanılarak doğrulanır. Her kullanım sonrası
teçhizatın genel bakımı ve temizliği yapılır. Teçhizatın periyodik bakımı ve kalibrasyonu
muayene prosedürlerine uygun olarak yetkinliğe sahip teknik personel tarafından
gerçekleştirilir.
21. Ultrasonik muayenede yankı genliği ve yankı zamanı ölçebilen, frekansı ayarlanabilir ve
dijital veri kaydı yapabilen özelliklere sahip teçhizat kullanılır.
22. Ultrasonik muayenede düz, açılı, çift kristalli, TOFD veya PAUT tipi problar kullanılır.
Kullanılacak prob türü ve özellikleri muayene prosedüründe belirtilir. Yüzeyleri temiz,
kabloları sağlam, bağlantıları güvenli ve sinyal iletimi kararlı olan problar kullanılır.
23. Probile parça yüzeyi arasında uygun ses iletimini sağlamak amacıyla, yüksek akustik iletim
özelliğine sahip, toksik olmayan, yüzeye zarar vermeyen ve uygulamadan sonra kolayca
temizlenebilen temas sıvıları kullanılır.
24. Yüksek sıcaklık ortamlarında kullanılacak temas sıvılarının, muayene edilecek parçanın
çalışma sıcaklığına uygunluğu kontrol edilir, temas sıvıları uygulama öncesinde
homojenlik, viskozite ve süreklilik açısından gözle kontrol edilir.
25. Tüm teçhizat, problar ve kalibrasyon blokları, muayene öncesinde işlevsel olarak kontrol
edilir ve gerekli ayarları yapılır.
26. Ultrasonik muayene teçhizatına ait kalibrasyon ve bakım kayıtları düzenli olarak tutulur,
izlenebilir şekilde saklanır.
Yüzey Hazırlığı
27. Ultrasonik muayene öncesinde muayene edilecek yüzey, teçhizatla temas ve ses iletimi
açısından uygun hâle getirilir.
28. Yüzey hazırlığı işlemi TS EN 10306, TS EN 10307, TS EN 10308, TS EN 12680-1, TS EN
12680-2, ISO 13588, TS EN ISO 17640, TS EN ISO 16810, TS EN 1SO 16809, TS EN
10228-3, TSEN 10228-4, TS EN 1S0 22825, GOST 14782-86 ve GOST 17410 ile PNAE
G-7-014, PNAE G-7-030, PNAE G-7-031, PNAE G-7-032, ASME BPVC Bölüm V veya
bunlara eşdeğer bir standarda göre gerçekleştirilir.
29. Ultrasonik muayene edilecek yüzey, teçhizatla temas ve ses iletimini engelleyebilecek veya
muayene sonuçlarını olumsuz etkileyebilecek kir, yağ, pas, tufal, gres, boya ve diğer
kirleticilerden tamamen arındırılır. Temizlik; kimyasal, mekanik, elektrokimyasal,
ultrasonik veya bunların kombinasyonu olacak şekilde gerçekleştirilir. Yüzey temizliği
gözle kontrolün yanı sıra beyaz bezle silme veya gerekirse ilgili standartta belirtilen yüzey
pürüzlülük ölçümüyle doğrulanır.
30. Yüzeyin temizlenmesinin ardından, süreksizlikler içerisinde su veya çözücü kalmayacak
şekilde kurutma işlemi yapılır. Yüzeyde hiçbir kimyasal kalıntı, nem veya kir
bırakılmayacak şekilde temizleme işlemi tamamlanır.
31. Temizlik sonrası yüzeyin, temas sıvılarının yüzeye homojen yayılmasını sağlayacak şekilde
düzgün ve pürüzsüz olduğu teyit edilir. Gerekli durumlarda yüzey düzeltme işlemleri
yapılır.
32. Yüzeyin temizliği ve uygunluğu uygulama öncesinde gözle kontrol edilir ve gerektiğinde
referans yankı alınarak ses iletiminin yeterliliği değerlendirilir.
33. Ultrasonik muayenenin uygulanacağı bölge, tarama yönü, referans noktaları ve sınırları
muayene öncesinde açık şekilde işaretlenir. Tarama planları muayene prosedürüne uygun
biçimde hazırlanır.
34. Probun yüzeye tam temas etmesini engelleyen kaynak çapakları, boya kalıntıları, delikler,
girintiler gibi engeller muayene öncesinde giderilir. Erişimin, süreç haritası veya
prosedürde öngörülenden daha sınırlı olması veya hiç olmaması durumunda, kontrolün
gerçekleştirilemediğine ilişkin bir rapor hazırlanır. Bu durumlarda TOFD veya PAUT gibi
alternatif teknikler tercih edilir.
35. Ultrasonik muayene edilecek yüzeyde, temas sıvısının uygulanmasından sonra oluşabilecek
kabarcıklar, boşluklar veya yetersiz temas durumları sürekli olarak izlenir ve gerektiğinde
yüzey yeniden hazırlanır.
36. Yüzey hazırlığı tamamlandıktan sonra ilgili standardın belirttiği asgari süre içinde muayene
işlemi gerçekleştirilir. Hazırlık işleminin tamamlanmasından sonra yüzeyin tekrar
kirlenmesine, oksitlenmesine, paslanmasına veya yağ, toz gibi yabancı maddelerle
kaplanmasına yol açabilecek kadar uzun süre beklenmesi hâlinde yeniden temizlik yapılır.
Kalibrasyon ve Referanslama
37. Ultrasonik muayenelerde kullanılan teçhizat, problar ve sistemler, muayene öncesinde
uygun şekilde kalibre edilir.
38. Kalibrasyon işlemleri; ISO 4992-1, ISO 4992-2, TS EN 10228-3, TS EN 10306, TS EN
10307, TS EN 10308, TS EN 10228-4, TS EN 1SO 16809, TS EN 1SO 16810, TS EN ISO
17405, TS EN ISO 17640, TS EN ISO 10863, TS EN 1SO 10893-8, TS EN 1SO 10893-9,
TS EN ISO 10893-10, TS EN ISO 10893-11, TS EN 1SO 10893-12, TS EN 1SO 13588,
ISO 20601, 1SO 23864 ve ISO 23865, GOST 14782-86 ve GOST 17410 ile PNAE G-7-
014, PNAE G-7-030, PNAE G-7-031, PNAE G-7-032, ASME BPVC Bölüm V veya
bunlara eşdeğer standarda uygun olarak gerçekleştirilir.
39. Kalibrasyon blokları, kullanılan teçhizat ve problarla uygun olacak şekilde seçilir. TS EN
ISO 2400, TS EN 1SO0 7963, TS EN ISO 16946, ISO 19675, TS EN 150 22232-3, PNAE
G-7-014, PNAE G-7-030, PNAE G-7-031, PNAE G-7-032, ASME BPVC Bölüm V veya
bunlara eşdeğer standarda uygun IIW, Vİ, V2 veya özel referans blokları kullanılır.
40. Kalibrasyon blokları; malzeme türü, geometri, ses hızı gibi açılardan muayene edilen
parçayla uygun olacak şekilde seçilir. Kalibrasyon bloklarının yüzeylerinin hasarsız ve
ölçülerinin okunabilir durumda olduğu kalibrasyon öncesinde kontrol edilir.
41. Kalibrasyon işlemi, kullanılacak prob türüne, malzeme cinsine, geometriye, tarama yönüne
ve muayene türüne göre özel olarak yapılır ve her uygulama öncesinde doğrulanır.
42. Kalibrasyon sırasında, yankı yüksekliği, yankı süresi, yankı konumu gibi parametrelerin
teçhizat ekranında doğru gösterilmesi sağlanır.
43. Açılı problarla yapılan muayenelerde, prob açısı, dalga tipi, çevirme noktası, odak uzaklığı
ve tarama aralığı gibi parametreler özel olarak kalibre edilir.
44. Kalibrasyon sırasında ayarlanan yankı genliği, gerektiğinde referans yankı yüksekliği
olarak belirlenir ve muayene prosedüründe kabul kriteriyle ilişkilendirilir.
45. Teçhizat ısındığında, prob değiştirildiğinde, uzun süreli kullanımlardan sonra veya şüpheli
bir ölçüm durumunda kalibrasyon işlemi tekrar edilir.
46. Kalibrasyon verileri, her muayene öncesi kayıt altına alınır, uygulama dosyasına eklenir ve
bu verilerin izlenebilirliği sağlanır. Son kalibrasyon etiketlerine teçhizat üzerinde görünür
şekilde yer verilir.
47. Otomatik tarama sistemleri, TOFD veya PAUT gibi gelişmiş tekniklerde sistem
kalibrasyonu; hem boyutsal (mekanik tarama) hem de akustik (Zaman/genlik) olarak yapılır
ve standartlara göre belgelenir. Ayrıca kalibrasyon kayıtlarının elektronik ortamda merkezi
bir veri tabanına aktarılması sağlanır.
Uygulama Koşulları ve Parametreler
48. Ultrasonik muayene, yalnızca yüzey hazırlığı tamamlandıktan ve ultrasonik muayenede
kullanılan (teçhizatın kalibrasyonu yapıldıktan sonra gerçekleştirilir... Muayene,
kalibrasyonda kullanılan temas sıvısıyla yapılır.
49. Ultrasonik muayene sırasında kullanılacak parametreler; muayene standardı, yöntem türü,
malzeme cinsi, parça kalınlığı, geometri ile beklenen olası süreksizlik türüne ve konumuna
göre belirlenir. Tüm parametreler muayene prosedüründe tanımlanır.
50. Muayene frekansı, parça kalınlığına ve tespit edilmek istenen süreksizlik boyutuna göre
seçilir.
51. Kullanılan prob açısı, muayene edilecek parça ve kaynak geometrisine, hedeflenen
süreksizliğin yönüne ve konumuna göre seçilir.
52. Tarama yönü, prob hareket açıklığı, adım genişliği ve temas süresi muayene prosedüründe
tanımlanır ve uygulama bu muayene prosedürüne göre gerçekleştirilir.
53. Yankı yüksekliği referansı, kalibrasyon bloğunda elde edilen yankıyla ilişkilendirilir. Tespit
edilen süreksizliklerin yankı genlikleri DAC, DGS, referans çentiği, tandem gibi teknikler
kullanılarak referans yankıyla karşılaştırılır ve değerlendirilir. Gerekliyse transfer
düzeltmesi yapılır. Transfer düzeltmesinin hangi durumda yapılacağı muayene
prosedüründe açıkça ifade edilir.
54. Teçhizat ayarları yapılırken muayene edilecek parçanın malzemesine özgü olarak
belirlenen ses hızları esas alınır. Farklı malzeme bölgelerinde ses hızları ayrı ayrı dikkate
alınır.
55. Ultrasonik muayene sırasında teçhizat kazancı ve tarama mesafesi, sinyal çözünürlüğünü
düşürmeyecek ve yalancı göstergelere yol açmayacak şekilde ayarlanır.
56. Probla yüzey arasındaki temas sıvısı, süreklilik gösterecek ve muayene yüzeyi boyunca
proba temas edecek şekilde uygulanır. Probun yüzeye sabit basınçla teması sağlanır; hava
boşluğu, sıçrama veya kayma gibi temas hatalarına izin verilmez.
57. TOFD, PAUT, tam matris veri yakalama gibi gelişmiş ultrasonik yöntemler kullanıldığında
sistem ayarları, veri toplama parametreleri ve analiz yöntemleri detaylı biçimde muayene
prosedüründe tanımlanır; sistem kalibrasyonu ayrı olarak gerçekleştirilir.
58. Uygulama sırasında ortaya çıkan göstergeler, zamanında değerlendirilir ve gerekiyorsa ek
tarama veya ilave tahribatsız muayene yöntemleri uygulanır.
Ultrasonik Muayene ve Değerlendirme
59. Ultrasonik muayene uygulandıktan sonra, süreksizliklerin muayene edilmesi ve
değerlendirilmesi ISO 4992-1, 150 4992-2. TS EN 10228-4, TS EN 10306, TS EN 10307,
TSEN 10308, TS EN 1SO 10863, TS EN 1SO 11666, TS EN 1SO0 13588, TS EN 150 16810,
TS EN 1SO 16827, TS EN 1SO 16823, TS EN 1SO 17640, TS EN 1SO 19285, TS EN 1SO
22825, TSEN 1S0 23279, ISO 15626, ISO 20601, 150 23864 ve ISO 23865, PNAE G-7-
014, PNAE G-7-030, PNAE G-7-031, PNAE G-7-032, PNAE G-7-025, PNAE G-7-010,
ASME BPVC Bölüm V veya bunlara eşdeğer bir standarda göre gerçekleştirilir.
60. Ultrasonik muayene sırasında elde edilen yankı sinyalleri, kalibrasyon referanslarıyla
karşılaştırılarak yorumlanır. DAC, DGS veya diğer referans teknikler kullanılıyorsa,
değerlendirme bunlara göre yapılır.
61. Süreksizlikten alınan sinyalin ses yolu, genliği ve pozisyonu; muayene edilen parçanın
kalınlığına ve ses hızına göre hesaplanarak, süreksizliklerin yaklaşık boyutu ve konumu
belirlenir.
62. Süreksizliklerin kabul edilebilirliği; muayene prosedüründe belirtilen kriterlere, uygulanan
standardın kabul sınırlarına veya teknik çizim, sözleşme, kalite planı gibi dokümanlarda yer
alan özel kurallara göre belirlenir.
63. Yankı sinyallerinin yanlış yorumlanmasını önlemek amacıyla parça geometrisinden, yüzey
kusurlarından veya yetersiz temas sıvısından kaynaklı yalancı göstergeler ayırt edilir.
Gerektiğinde prob açısı veya frekansı değiştirilerek doğrulama yapılır.
64. Belirli bir bölgedeki şüpheli süreksizlikler için çapraz tarama, karşılıklı tarama ya da farklı
prob kullanımı gibi ek kontroller uygulanır.
65. Reddedilmiş muayene alanlarına ilişkin ret gerekçeleri açıkça belirtilir; süreksizliğin türü,
konumu, yankı yüksekliği ve tahmini boyutu kaydedilir.
66. Gözlemler, dijital sistemlerle kayıt altına alınır. Otomatik veya yarı otomatik sistemlerde
elde edilen veriler, kalibrasyon bilgileriyle birlikte arşivlenir ve bu verilerin izlenebilirliği
sağlanır.
67. Değerlendirme sırasında kullanılan tüm teçhizatın kalibrasyon geçerliliği kontrol edilir.
Kalibrasyonu geçersiz veya bozulmuş bir teçhizatla yapılan ölçümler kabul edilmez.
68. Değerlendirme sonuçları, muayene raporlarına eksiksiz ve standartlara uygun şekilde
yansıtılır.
69. Ultrasonik muayenenin herhangi bir sebeple tekrarlanması durumunda bütün muayene
işlemi yüzey hazırlık sürecinden itibaren tekrar başlatılarak gerçekleştirilir.
Kabul Kriterleri
70. Ultrasonik muayene sırasında muayene bölgesinde tespit edilen süreksizliklerin boyutu,
konumu, yoğunluğu, şekli, derinliği ve sayısı değerlendirilir. Kabul kriterleri için ultrasonik
muayene uygulamasında kullanılan standartlarla aynı standart grubundaki standartlar
kullanılır. Uygulama standartlarında kabul kriterlerinin bulunmaması durumunda, tasarımcı
tarafından belirlenen kabul kriterleri kullanılır.
. Kaynaklı birleştirmelerin ultrasonik muayene sonuçları için TS EN 1SO 10863, TS EN 1SO
10893-8, TS EN 1SO 10893-9, TS EN ISO 10893-10, TS EN ISO 10893-11, TS EN ISO
10893-12, TS EN 1SO 13588, TS EN 1SO 15626, TS EN 1SO 19285, PNAE G-7-010, NP
105, OST 108.004.10, ASME BPVC Bölüm III, ASME BPVC Bölüm V, ASME BPVC
Bölüm VII, ASME BPVC Bölüm XI veya bunlara eşdeğer bir standarda uygun kabul
kriterleri uygulanır.
72. Döküm parçaların ultrasonik muayene sonuçları için TS EN 1SO 4992-1, ISO 4992-2, NP
105, OST 108.004.10, ASME BPVC Bölüm III, ASME BPVC Bölüm V, ASME BPVC
Bölüm VMİ veya bunlara eşdeğer bir standarda uygun kabul kriterleri uygulanır.
73. Dövme parçaların ultrasonik muayene sonuçları için TS EN 10228-3, TS EN 10228-4,
PNAE 6-7-010, NP 105, OST 108.004.10, ASME BPVC Bölüm II, ASME BPVC Bölüm
V veya bunlara eşdeğer bir standarda uygun kabul kriterleri uygulanır.
74. Boru hatlarının ultrasonik muayene sonuçları için TS EN ISO 10893-8, TS EN 150 10893-
9, TSEN 150 10893-10, TS EN 150 10893-11, TS EN 1SO 10893-12, PNAE G-7-010, NP
105, OST 108.004.10, ASME BPVC Bölüm II, ASME BPVC Bölüm V veya bunlara
eşdeğer bir standarda uygun kabul kriterleri uygulanır.
75. Muayene edilen bölgede hata tespit edilmesi durumunda muayene parçası uygun
etiketleme, işaretleme ve dokümantasyonla karantinaya alınır.
7
gom