- Satışların Maliyeti (-)
- Finans Sektörü Faaliyetleri Maliyeti (-)
Toplam Maliyetler
Ticari Faaliyetlerden Brüt Kâr (Zarar)
Finans Sektörü Faaliyetlerinden Brüt Kâr (Zarar)
Brüt Kâr (Zarar)”
2. Tarımsal faaliyette bulunan işletmeler, tarımsal faaliyetlerden ortaya çıkan değerleme
artışları ve azalışlarını Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu
yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda) “Brüt Kâr (Zarar)” ara
toplamından önce gelmek üzere “Tarımsal Faaliyetlerde Gerçeğe Uygun Değer
Farkları” kaleminde ayrı olarak gösterir.
TFRS Yorum 17 Nakit Dışı Varlıkların Ortaklara Dağıtımı uyarınca nakit dışı varlık olarak
kâr payı ödemesinin yapıldığı tarih itibarıyla, kâr payı için kaydedilen yükümlülüğün defter
değeri ile dağıtılan nakit dışı varlıkların defter değerleri arasındaki farklar, Kâr veya Zarar
ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr
veya Zarar Tablosu'nda) “Net Parasal Pozisyon Kazançları/Kayıpları” kaleminden sonra
gelmek üzere “Ödenecek Kâr Paylarının Defter Değeri ile Dağıtılan Nakit Dışı
Varlıkların Değeri Arasındaki Fark” kaleminde ayrı olarak gösterilir.
TFRS 9 uyarınca, dengeleme riski taşıyan kalem grubunun korunmasına ilişkin korunma
işleminden kaynaklanan kazanç veya kayıplar ile tanımlanmış risklerin yönetiminde
kullanılan korunma aracı olarak tanımlanmamış türev araçlardan kaynaklanan kazanç veya
kayıplar Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosunda (iki tablolu yaklaşımın
uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosunda), varsa, “Ödenecek Kâr Paylarının
Defter Değeri ile Dağıtılan Nakit Dışı Varlıkların Değeri Arasındaki Fark” kaleminden
sonra gelmek üzere “Risk Pozisyonlarını Netleştiren Kalemler Grubuna Yönelik
Finansal Riskten Korunma Kazançları (Kayıpları)” kaleminde ayrı olarak gösterilir.
Diğer taraftan, ortaya çıkan kazanç veya kayıpların raporlayan işletmenin yatırım ya da
finansman faaliyetiyle ilgili olması durumunda bu kalem, ilgili olduğu bölüm altında ayrı
olarak gösterilir.
TFRS 9 uyarınca, itfa edilmiş maliyeti üzerinden ölçülen finansal varlıkların Finansal
Durum Tablosu dışı bırakılmasından kaynaklanan kazançlar (kayıplar), Kâr veya Zarar ve
Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr
veya Zarar Tablosu'nda), “Yatırım Faaliyetlerinden Giderler” kaleminden sonra gelmek
üzere “İtfa Edilmiş Maliyeti Üzerinden Ölçülen Finansal Varlıkların Finansal Durum
Tablosu Dışı Bırakılmasından Kaynaklanan Kazançlar (Kayıplar)” kaleminde ayrı
olarak gösterilir. Söz konusu kalemde raporlanan tutar, işletmenin ana faaliyetlerinden
kaynaklanması hâlinde, varsa, “Risk Pozisyonlarını Netleştiren Kalemler Grubuna Yönelik
Finansal Riskten Korunma Kazançları (Kayıpları)” kaleminden sonra gelmek üzere esas
faaliyetler bölümünde ayrı olarak gösterilir.
TFRS 9 uyarınca, itfa edilmiş maliyetinden ölçülen finansal varlıklar gerçeğe uygun değer
farkı kâr veya zarara yansıtılan olarak yeniden sınıflandırıldığında, finansal varlıkların
önceki itfa edilmiş maliyeti ile yeniden sınıflandırılma tarihindeki gerçeğe uygun değeri
arasındaki farktan kaynaklanan kazançlar (kayıplar), Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı
Gelir Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar
Tablosu'nda), varsa, “İtfa Edilmiş Maliyeti Üzerinden Ölçülen Finansal Varlıkların
Finansal Durum Tablosu Dışı Bırakılmasından Kaynaklanan Kazançlar (Kayıplar)”
kaleminden sonra gelmek üzere “İtfa Edilmiş Maliyetinden Ölçülen Finansal
Varlıkların Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak
Sınıflandırılmasından Kazançlar (Kayıplar)” kaleminde ayrı olarak gösterilir. Söz
konusu kalemde raporlanan tutar, işletmenin ana faaliyetlerinden kaynaklanması hâlinde,
varsa, “İtfa Edilmiş Maliyeti Üzerinden Ölçülen Finansal Varlıkların Finansal Durum
Tablosu Dışı Bırakılmasından Kaynaklanan Kazançlar (Kayıplar)” kaleminden sonra
gelmek üzere esas faaliyetler bölümünde ayrı olarak gösterilir.
7. TFRS 9 uyarınca, gerçeğe uygun değer farkı diğer kapsamlı gelire yansıtılan finansal
varlıklar gerçeğe uygun değer farkı kâr veya Zarara yansıtılan olarak yeniden
sınıflandırıldığında, bu finansal varlıklarla ilgili olarak daha önceden diğer kapsamlı gelire
(gidere) yansıtılmış olan birikimli kazanç ya da kayıpların yeniden sınıflandırma
düzeltmesi olarak kâr veya zarara yansıtılmasından ortaya çıkan kazançlar (kayıplar), Kâr
veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosunda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması
durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda), varsa, “İtfa Edilmiş Maliyetinden Ölçülen
Finansal Varlıkların Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak
Sınıflandırılmasından Kazançlar (Kayıplar)” kaleminden sonra gelmek üzere “Gerçeğe
Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Finansal Varlıkların Gerçeğe
Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak Sınıflandırılmasından
Kazançlar (Kayıplar)” kaleminde ayrı olarak gösterilir. Söz konusu kalemde raporlanan
tutar, işletmenin ana faaliyetlerinden kaynaklanması hâlinde, varsa, “İtfa Edilmiş
Maliyetinden Ölçülen Finansal Varlıkların Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara
Yansıtılan Olarak Sınıflandırılmasından Kazançlar (Kayıplar)” kaleminden sonra gelmek
üzere esas faaliyetler bölümünde ayrı olarak gösterilir.
8. TFRS 9 uyarınca, finansal tablolara yansıtılan değer düşüklüğü kazançları veya zararları
ya da değer düşüklüğü zararı iptalleri, Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu”nda
(iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda), varsa,
“Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer Kapsamlı Gelire Yansıtılan Finansal Varlıkların
Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya Zarara Yansıtılan Olarak Sınıflandırılmasından
Kazançlar (Kayıplar)” kaleminden sonra gelmek üzere “TERS 9 Uyarınca Belirlenen
Değer Düşüklüğü Kazançları (Zararları) ve Değer Düşüklüğü Zararlarının İptalleri”
kaleminde ayrı olarak gösterilir. Söz konusu kalemde raporlanan tutar, işletmenin ana
faaliyetlerinden kaynaklanması hâlinde, varsa, “Gerçeğe Uygun Değer Farkı Diğer
Kapsamlı Gelire Yansıtılan Finansal Varlıkların Gerçeğe Uygun Değer Farkı Kâr veya
Zarara Yansıtılan Olarak Sınıflandırılmasından Kazançlar (Kayıplar)” kaleminden sonra
gelmek üzere esas faaliyetler bölümünde ayrı olarak gösterilir.
9. TERS 18 kapsamında esas faaliyet konusu, varlıklara yatırım yapmak olan işletmeler, ana
faaliyetleri kapsamında gerçeğe uygun değerle izlenen finansal varlıklara ve özkaynak
paylarına ilişkin değer artışlarını (azalışlarını), Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir
Tablosu”nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu'nda)
“Genel Yönetim Giderleri” kaleminden önce gelmek üzere “Kâr veya Zarara Yansıtılan
10.
11.
Finansal Varlıklara İlişkin Gerçeğe Uygun Değer Farkları” kaleminde ayrı olarak
gösterir.
TFRS 18 kapsamında esas faaliyet konusu, yatırım amaçlı gayrimenkullere yatırım yapmak
olan işletmeler, ana faaliyetleri kapsamında gerçeğe uygun değerle izlenen yatırım amaçlı
gayrimenkullerinin değer artışlarını (azalışlarını), Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir
Tablosu'nda (iki tablolu yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar
Tablosunda), varsa, “Kâr veya Zarara Yansıtılan Finansal Varlıklara İlişkin Gerçeğe
Uygun Değer Farkları” kaleminden sonra gelmek üzere “Yatırım Amaçlı
Gayrimenkullere İlişkin Gerçeğe Uygun Değer Farkları” kaleminde ayrı olarak
gösterir.
Ana faaliyeti, doğrudan veya dolaylı olarak sahip olduğu bağlı ortaklıklar, 1ş ortaklıkları
ve iştirakler aracılığıyla diğer işletmelere yatırım yapmak ve bu yatırımları yönetmek olan
holding şirketleri, Kâr veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda (iki tablolu
yaklaşımın uygulanması durumunda Kâr veya Zarar Tablosu”'nda) “Özkaynak Yöntemiyle
Değerlenen Yatırımlardan Gelirler (Giderler)” kaleminden sonra gelmek üzere
“Özkaynak Yöntemiyle Değerlenen Yatırımlar Sonrası Kâr (Zarar)” ara toplamını
ayrı olarak sunar. Söz konusu ara toplam, esas faaliyet kârı (zararı) ile özkaynak
yöntemiyle değerlenen yatırımlardan gelirler (giderler) toplamından oluşur.
IM. o Özkaynak Değişim Tablosu
Özkaynak Değişim Tablosu'nda, özkaynaklarda aşağıdakilerden kaynaklanan
değişiklikler “Birikmiş Diğer Kapsamlı Gelirlerden Geçmiş Yıllar Kârlarına
(Zararlarına) Aktarılan Diğer Tutarlar” kaleminden önce gelmek üzere ayrı olarak
gösterilir.
1.
Nakit Akış Riskinden Korunma Kazançları (Kayıpları) Kaleminden Çıkarılan ve Finansal
Olmayan Varlığın (Yükümlülüğün) veya Gerçeğe Uygun Değer Riskinden Korunma
Muhasebesi Uygulanan Kesin Taahhüdün Başlangıç Maliyetine veya Defter Değerine
Dâhıl Edilen Tutar
Opsiyonların Zaman Değerinde Meydana Gelen Değişikliklerden Çıkarılan ve Finansal
Olmayan Varlığın (Yükümlülüğün) Başlangıç Maliyetine veya Diğer Defter Değerine
Dâhil Edilen veya Gerçeğe Uygun Değer Riskinden Korunma Muhasebesi Uygulanan
Kesin Taahhüde Dönüşen Tutar
Forward Sözleşmesinin Forward Bileşeninin Değerinde Meydana Gelen Değişikliklerden
Çıkarılan ve Finansal Olmayan Varlığın (Yükümlülüğün) Başlangıç Maliyetine veya Diğer
Defter Değerine Dâhil Edilen veya Gerçeğe Uygun Değer Riskinden Korunma Muhasebesi
Uygulanan Kesin Taahhüde Dönüşen Tutar
Yabancı Para Kaynaklı Farkların Değerinde Meydana Gelen Değişikliklerden Çıkarılan ve
Finansal Olmayan Varlığın (Yükümlülüğün) Başlangıç Maliyetine veya Diğer Defter
Değerine Dâhil Edilen veya Gerçeğe Uygun Değer Riskinden Korunma Muhasebesi
Uygulanan Kesin Taahhüde Dönüşen Tutar
F. FİNANSAL DURUM TABLOSU İLE KÂR VEYA ZARAR VE DİĞER
KAPSAMLI (O GELİR (TABLOSU KALEMLERİNE (İLİŞKİN
AÇIKLAMALAR
I. FİNANSAL DURUM TABLOSU KALEMLERİ
VARLIKLAR
Finansal Raporlamaya İlişkin Kavramsal Çerçeve'de (Kavramsal Çerçeve) varlık,
geçmişteki olayların bir sonucu olarak işletme tarafından kontrol edilen mevcut bir ekonomik
kaynak şeklinde tanımlanmış olup ekonomik kaynak ise ekonomik fayda üretme potansiyeline
sahip bir hakkı ifade etmektedir.
Yukarıdaki tanım, varlıkların temel özelliklerini belirtmekle birlikte varlıkların Finansal
Durum Tablosu'na alınabilmesi için karşılamaları gereken kriterleri belirlememektedir.
Kavramsal Çerçeve uyarınca varlık tanımını karşılayan bir kalemin finansal tablolara
alınabilmesi için ilgili varlık ile bu varlık karşılığında ortaya çıkan gelir veya özkaynak
değişiminin finansal tablo kullanıcılarına faydalı bilgi sağlaması gerekmektedir. Kavramsal
Çerçeve'ye göre finansal tablolara alma sonucunu doğuran faydalı finansal bilgi aşağıdakı
kriterlerin sağlanmasıyla gerçekleşir:
(a) Varlık ile bu varlık karşılığında ortaya çıkan herhangi bir gelir, gider ya da özkaynak
değişimi hakkında ihtiyaca uygun bilgi ve
(b) Varlık ile bu varlık karşılığında ortaya çıkan herhangi bir gelir, gider ya da özkaynak
değişiminin gerçeğe uygun sunumu.
Dönen / Duran Varlıklar
TFRS 18 uyarınca bir varlık aşağıdakı şartlardan herhangı birini karşıladığında, dönen
varlık olarak sınıflandırılır:
(a) İşletmenin varlığı normal faaliyet döngüsü içinde geri kazanmayı beklemesi ya da
satmayı veya tüketmeyi amaçlaması,
(b) İşletmenin varlığı esas olarak ticari amaçla elde tutması,
(c) İşletmenin varlığı raporlama döneminden sonraki 12 ay içinde geri kazanmayı
beklemesi veya
(d) Raporlama döneminden sonraki en az 12 ay içinde bir yükümlülüğü yerine getirmek
amacıyla kullanılmasının ya da takas edilmesinin sınırlandırılmamış olması
koşuluyla varlığın nakit veya nakit benzeri olması.
Yukarıda belirlenenler dışında diğer tüm varlıklar ilgili kalemleri itibarıyla duran varlık
olarak sınıflandırılır. TERS'nin uygulamasında “duran” terimi uzun vadeli maddi, maddi
olmayan ve finansal varlıklar için kullanılır.
İşletmenin faaliyet döngüsü, işleme tabi tutulmak üzere varlıkların ediniminden, nakit
veya nakit benzerlerine dönüşmesine kadar geçen süredir. İşletmenin normal faaliyet
döngüsünün açıkça belirlenememesi durumunda, bu döngünün on iki ay olduğu varsayılır.
Dönen varlıklar, raporlama döneminden sonraki on iki ay içinde nakde dönüşmesi beklenmese
dahi, normal faaliyet döngüsünün bir parçası olarak satılan, tüketilen veya nakde çevrilen
varlıkları (örneğin, stokları ve ticari alacakları) içerir. Dönen varlıklar ayrıca esas itibarıyla
ticari amaçla elde tutulan varlıkları (örneğin, TFRS ©'da yer alan ticari amaçla elde tutulan
tanımını karşılayan bazı finansal varlıkları) ve uzun vadeli finansal varlıkların kısa vadeli
kısımlarını içerir.
Nakit ve Nakit Benzerleri
Nakit, işletmedeki nakit ile vadesiz mevduatı ifade eder. Nakit benzerleri, tutarı belirli
bir nakde kolayca çevrilebilen ve değerindeki değişim riski önemsiz olan yüksek likiditeye
sahip kısa vadeli yatırımlardır. Nakit benzerleri aynı zamanda kısa vadeli nakit yükümlülükler
için elde bulundurulan ve yatırım amacıyla veya diğer amaçlarla kullanılmayan varlıklardır. Bir
varlığın nakit benzeri olarak kabul edilebilmesi için belirli tutarda bir nakde kolayca
dönüştürülebilmesi ve değerindeki değişim riskinin önemsiz olması şarttır.
Nakit ve nakit benzerleri, işletmenin nakit yönetiminin ayrılmaz parçasıdır. Nakit
benzerleri kapsamına dahil edilebilecek finansal araçlara ilişkin örneklere aşağıda yer
verilmektedir:
- Çekler(vadesiz),
- Likitfonlar ve kısa vadeli tahvil ve bono fonları,
- o Ters-repo işlemlerinden alacaklar,
- Vadesi 3 aydan kısa olan mevduat,
- (oEdinim tarihinde vadesine 3 aydan az kalmış devlet tahvili ve hazine bonoları veya
aktif bir piyasası olan likit diğer borçlanma araçları,
- oParapiyasalarından alacaklar.
Finansal Yatırımlar
TMS 32 Finansal Araçlar: Sunum (TMS 32) ve TFRS 9'da tanımlanan finansal
varlıklardan, yatırım amacıyla tutulanlar ile aşağıdakiler dışında kalanlar bu kalemde gösterilir:
- Nakit ve Nakit Benzerleri,
- Türev Araçlar,
- Teminata Verilen Finansal Varlıklar,
- İmtiyaz Sözleşmelerine İlişkin Finansal Varlıklar,
- Finans Sektörü Faaliyetlerinden Alacaklar,
- Ticari ve Diğer Alacaklar ve
- o Özkaynak Yöntemiyle Değerlenen Yatırımlar ya da Maliyet veya Gerçeğe Uygun
Değer Yönteminin Kullanılması Durumunda Münferit Finansal Tablolarda
“İştirakler, İş Ortaklıkları ve Bağlı Ortaklıklardaki Yatırımlar” Kaleminde
İzlenen Yatırımlar.
Dönen varlıklar içinde sınıflandırılan finansal varlıklar, kısa vadeli nakit
yükümlülüklerin yerine getirilmesi amacı dışında, âtıl fonların değerlendirilmesi, doğrudan
faiz, kâr payı, alım-satım kârı vb. elde edilmesi veya bir zarardan korunma amacıyla elde
tutulan finansal varlıklardır.
Finansal varlıklardan raporlama tarihi itibarıyla vadesine 12 aydan daha kısa süre
kalanlar ile vadesi daha uzun olmakla birlikte 12 ay içinde elden çıkarılması düşünülenler,
dönen varlıklar içinde “Finansal Yatırımlar”da; vadesine 12 aydan daha uzun süre kalanlar
ile 12 aydan uzun süre elde tutulması düşünülenler 1se duran varlıklar içinde “Finansal
Yatırımlar”da gösterilir.
Finans sektöründe faaliyet gösteren bağlı ortaklıkları bulunan işletmeler, finansal
yatırımlarının ne kadarının finans sektörü faaliyetlerinden (bankacılık, sigortacılık vs.)
kaynaklandığını dipnotlarda ayrıca açıklar.
Türev Araçlar
Alım-satım amaçlı veya finansal riskten korunma amacıyla elde bulundurmak niyetiyle
yapılan türev sözleşmelerden ortaya çıkan varlıklar bu kalemde gösterilir.
Teminata Verilen Finansal Varlıklar
TFRS 9 uyarınca devreden tarafın devralan tarafa nakit dışı teminat (borçlanma veya
özkaynak araçları gibi) sağlaması ve devralan tarafın sözleşme veya teamül gereğince ilgili
teminatı satma veya yeniden teminat gösterme imkânına sahip olması durumunda, devreden
tarafça teminata konu varlık, Finansal Durum Tablosu'nda bu kalemde ayrı olarak gösterilir.
Ticari Alacaklar
Bir hasılat unsurunun tamamına veya bir kısmına ilişkin olarak finansal tablolara alınan
müşterilerden olan alacaklardır.
TFRS 15 Müşteri Sözleşmelerinden Hasılat (TFRS 15) uyarınca ticari alacak, işletmenin
müşterisinden tahsil etmeyi beklediği bedeli koşulsuz olarak alma hakkı ortaya çıktığında
doğmaktadır. Bedeli alma hakkının koşulsuz olması ancak bedelin tahsilinin bir vadeye bağlı
olması hâlinde söz konusu olmaktadır. Dolayısıyla bir alacağın ticari alacak olabilmesi için
faturasının kesilmiş veya benzer şekillerde müşteriyle tarafları bağlayıcı şekilde mutabakata
varılmış olması gerekir. İşletmenin bedeli koşulsuz olarak alma hakkı ortaya çıkmadan mal
veya hizmetlerini müşteriye devrederek edimini yerine getirdiği durumlarda ticari alacak ortaya
çıkmaz, ilgili varlık “Sözleşme Varlıkları” kaleminde gösterilir.
Ticari alacakların, ilişkili taraflardan olan kısmı ayrı bir alt kalemde örnek formata
uygun olarak gösterilir.
Verilen depozito ve teminatlar bu kalem altında değil, “Diğer Alacaklar” kaleminde
gösterilir.
Kaleme ilişkin açıklamalarda; alıcılar, vadeli/ciro edilen çekler, alacak senetleri, diğer
ticari alacaklar, şüpheli ticari alacaklar gibi ayrıntılara yer verilir.
Ticari alacakların, varsa, vade farkları, faiz vb. tutarları hasılat karşılığı değil faiz geliri,
kur farkları vb. karşılığı finansal tablolara alınmakla birlikte bu tutarlar da ticari alacaklarda
gösterilir ve ilgili açıklamalar dipnotlarda yapılır. Söz konusu faiz gelirleri, kur farkları vb. Kâr
veya Zarar ve Diğer Kapsamlı Gelir Tablosu'nda “Esas Faaliyetlerden Diğer Gelirler” kalemi
içinde gösterilir.
Ticari alacakların paraya çevrilmesi için geçen süre, 12 aydan daha uzun olsa dahi
işletmenin normal faaliyet döngüsü içinde ise bu tür alacakların dönen varlıklarda
sınıflandırılması esastır.
Finans Sektörü Faaliyetlerinden Alacaklar
Konsolidasyona dâhil finans sektöründe faaliyet gösteren ortaklıkların, bu
faaliyetlerinden kaynaklanan ve nakit ve nakit benzerleri ile finansal yatırımlar dışında kalan
alacakları burada gösterilir.
Açıklamalarda, her bir sektör bazında ayrıntıya yer verilir. Örneğin; bankacılık
faaliyetlerinden alacaklar (krediler), sigortacılık faaliyetlerinden alacaklar (sigortacılık ve
reasürans faaliyetlerinden alacaklar, depolar, sigortalılara krediler (ikrazlar), emeklilik
faaliyetlerinden alacaklar), finansal kiralama faaliyetlerinden alacaklar, faktoring alacakları,
vb.
Bu alacakların, ilişkili taraflardan olan kısmına, ilişkili taraf işlemlerine ilişkin
açıklamalarda yer verilir.
İmtiyaz Sözleşmelerine İlişkin Finansal Varlıklar
Kamuyla yapılan yol, köprü, hastane, havalımanı, enerji tesisleri ve telekomünikasyon
şebekeleri vb. kamu hizmetlerine ilişkin altyapıların yapılmasına ya da söz konusu altyapıların
geliştirilmesine ve belirlenen dönem boyunca bu altyapıların işletilmesine katılım sağlamak
amacıyla düzenlenen imtiyazlı hizmet anlaşmalarından elde edilecek hasılat karşılığında
kaydedilecek bedelin, inşaat ya da yenileme dönemi tamamlandıktan sonra finansal varlık
olarak izlenmesi durumunda, ortaya çıkan alacaklar bu kalemde ayrı olarak gösterilir.
Diğer Alacaklar
İşletmenin esas faaliyet konusu dışındaki diğer işlemleri dolayısıyla ortaya çıkan ve
finansal yatırımlar, finans sektörü faaliyetlerinden alacaklar, imtiyaz sözleşmelerine ilişkin
finansal varlıklar gibi kalemlerde izlenenlerin dışında kalan alacaklardır. Verilen depozito ve
teminatlar, ortaklardan alacaklar, cari dönem vergisiyle ilgili varlıklar dışındaki kamu
idarelerinden alacaklar ve diğer çeşitli alacaklar örnek olarak gösterilebilir.
Bu alacakların, ilişkili taraflardan olan kısmı ayrı bir alt kalemde örnek formata uygun
olarak gösterilir.
Sözleşme Varlıkları
TFRS 15'te sözleşme varlıkları olarak tanımlanan varlıkların izlenmesinde kullanılır.
TFRS 15'e göre sözleşme varlıkları, işlesmenin müşteriye devrettiği mal veya hizmetler
karşılığında, süre geçmesi dışında başka bir şarta (örneğin işletmenin gelecekteki edimine)
bağlanmış olan bedeli alma hakkıdır.
Sözleşme varlıklarının toplam tutarı Finansal Durum Tablosu”nda ayrı olarak gösterilir.
Ayrıca işletmeler sözleşme varlıklarını, bunların doğduğu sözleşme türlerine göre finansal tablo
örneklerine uygun olarak (Devam Eden İnşaat ve Taahhüt İşlerinden Doğan Sözleşme
Varlıkları, Mal ve Hizmet Satışlarından Doğan Sözleşme Varlıkları, Diğer Sözleşme Varlıkları
şeklinde) alt kalemlere ayrıştırır.
Stoklar
İşletmenin olağan faaliyetleri kapsamında satılmak için elde tutulan, satılmak üzere
üretilen, üretim sürecinde ya da hizmet sunumunda kullanılacak madde ve malzemeler şeklinde
bulunan varlıkların gösterildiği kalemdir.
Verilen sipariş avansları stok niteliğinde olmayıp, ilgili stok muhasebeleştirilene kadar
“Peşin Ödenmiş Giderler” kaleminde gösterilir.
Canlı Varlıklar
TMS 41 Tarımsal Faaliyetler (TMS 41) kapsamındaki canlı varlıklar tarımsal faaliyetle
ilgili olmaları durumunda bu kalemde gösterilir. Bu kalem, sadece tarımsal faaliyette bulunan
işletmeler tarafından kullanılır.
Tarımsal faaliyet, satma amacıyla veya tarımsal ürün ya da ilave canlı varlıklar elde
edilmesi amacıyla canlı varlıkların biyolojik dönüşümünün ve hasadının bir işletme tarafından
yönetimidir.
Tarımsal ürün, işletmenin canlı varlıklarının hasadı yapılmış ürünüdür.
Canlı varlık, yaşayan hayvan veya bitkidir.
Hasat, ürünün canlı varlıklardan ayrılması veya canlı varlığın yaşam sürecinin sona
ermesidir.
Canlı varlıklardan hasadı yapılan ürünler (yumurta, et ürünleri, meyveler vb.) ile yaşam
süreci sona erenler bu kalemde değil “Stoklar” kalemi içinde gösterilir. Biyolojik dönüşüm
olmaksızın canlı varlıkların olduğu gibi alınıp satılması hâlinde bunlar stoklar içinde gösterilir.
Peşin Ödenmiş Giderler
Genellikle tedarikçilere yapılan ve daha sonraki bir dönemde (veya dönemlerde) gider
ve maliyet hesaplarına aktarılacak tutarlar bu kalemde gösterilir. Bu tutarların ayrı olarak
sunulmasının, TFRS 18 uyarınca faydalı biçimlendirilmiş özet sağlaması açısından gerekli
olmaması ve önemlilik arz etmemesi hâlinde ilgili tutarlar “Diğer Dönen Varlıklar” ya da
“Diğer Duran Varlıklar” kalemi içinde gösterilir.
Cari Dönem Vergisiyle İlgili Varlıklar
TMS 12 Gelir Vergileri (TMS 12) çerçevesinde, peşin ödenen ve indirim konusu
yapılabilecek gelir üzerinden ödenecek çeşitli vergi ve fonlar gibi cari dönem vergisiyle ilgili
varlıklar bu kalemde gösterilir.
Diğer Dönen/Duran Varlıklar
Devreden KDV, indirilen KDV, diğer KDV, sayım ve tesellüm noksanları gibi
yukarıdaki kalemlerde gösterilmeyen dönen/duran varlıklar bu kalemde gösterilir.
Satış Amaçlı Sınıflandırılan Duran Varlıklar
TFRS 5 Satış Amaçlı Elde Tutulan Duran Varlıklar ve Durdurulan Faaliyetler (TFRS
5) çerçevesinde, defter değeri sürdürülmekte olan kullanımdan ziyade satış işlemi vasıtasıyla
geri kazanılacak olması nedeniyle satış amaçlı olarak sınıflandırılmış duran varlıklar ile elden
çıkarılacak gruplara ilişkin tüm varlıklar bu kalemde gösterilir.
Ayrıca TFRS 5 uyarınca ortaklara dağıtım amacıyla sınıflandırılmış duran varlıklar ile
elden çıkarılacak gruplara ilişkin tüm varlıklar da bunların ortaklara dağıtma yönünde taahhütte
bulunulduğu andan itibaren bu kalemde gösterilir.
Özkaynak Yöntemiyle Değerlenen Yatırımlar
Konsolide finansal tablolarda, TMS 28 İştiraklerdeki ve İş Ortaklıklarındaki Yatırımlar
(TMS 28) uyarınca özkaynak yöntemiyle değerlenen iştirak ve iş ortaklıklarındaki yatırımlar
bu kalemde gösterilir.
İştirakler, İş Ortaklıkları ve Bağlı Ortaklıklardaki Yatırımlar
Münferit finansal tablolarda bağlı ortaklık, iştirak ve iş ortaklıklarındaki yatırımlar bu
kalemde gösterilir.
Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller
TMS 40 Yatırım Amaçlı Gayrimenkuller (TMS 40) çerçevesinde, kira geliri veya
sermaye kazancı ya da her ikisini birden elde etmek amacıyla sahibi tarafından veya kullanım
hakkı varlığı olarak kiracı tarafından elde tutulan gayrimenkuller (arsa, bina, arsa ve bina,
binanın bir kısmı) bu kalemde gösterilir.
Maddi Duran Varlıklar
Mal ve hizmet üretimi veya arzında kullanılmak, başkalarına kiraya verilmek veya idari
amaçlar çerçevesinde kullanılmak üzere elde tutulan ve bir dönemden fazla kullanımı
öngörülen fiziki niteliği bulunan duran varlıklardır. TFRS uyarınca maddi duran varlıklar,
Finansal Durum Tablosu'nda ya da açıklamalarda; arazi ve arsalar, binalar, tesis, makine ve
cihazlar, taşıtlar, demirbaşlar, yapılmakta olan yatırımlar, maden kaynaklarının araştırılması ve
değerlendirilmesine ilişkin varlıklar, diğer maddi varlıklar vb. şeklinde sınıflandırılabilir.
Varlıkların nitelikleri ve işletmedeki fonksiyonu ile TFRS 18 uyarınca faydalı
biçimlendirilmiş özet sağlaması açısından gerekli olması ve önemlilik arz etmesi hâlinde maddi
duran varlıklar Finansal Durum Tablosu'nda alt kalem açılarak ayrı bir şekilde gösterilir.
Maddi duran varlık alımları için verilmiş olan avanslar, ilgili varlık aktifleştirilene kadar
bu kalemde değil, “Peşin Ödenmiş Giderler” kalemi içinde gösterilir.
Kullanım Hakkı Varlıkları
TFRS 16 Kiralamalar (TFRS 16) uyarınca kiracının kullanım hakkı varlıklarını
Finansal Durum Tablosu'nda ya da dipnotlarında diğer varlıklarından ayrı bir şekilde
göstermesi gerekir.
Bu kalem kullanım hakkı varlıklarını Finansal Durum Tablosu'nda ayrı bir şekilde
göstermeyi tercih eden işletmeler tarafından kullanılır. Kullanım hakkı varlıklarını Finansal
Durum Tablosu'nda ayrı bir şekilde göstermeyi tercih etmeyen işletmeler ise kullanım hakkı
varlıklarını, bu varlıkların ilişkili olduğu dayanak varlıklara sahip olunsaydı bunların
sunulacağı kaleme dâhil eder ve Finansal Durum Tablosu'ndaki hangi kalemlerin söz konusu
kullanım hakkı varlıklarını içerdiğini dipnotlarda açıklar.
Şerefiye
Norma